Verdwenen, gefuseerd en bijna failliet: het verhaal van de verdwenen Eredivisieclubs

Sinds de introductie van het betaald voetbal in Nederland is er in ruim zeven decennia ontzettend veel gebeurd. Clubs werden kampioen, degradeerden, fuseerden of verdwenen zelfs volledig van het toneel. Van voormalige landskampioenen die opgingen in een fusieclub tot noodlijdende verenigingen die met opmerkelijke acties probeerden te overleven: de geschiedenis van het Nederlandse betaald voetbal kent genoeg bijzondere verhalen.

Ruim zeventig Nederlandse profclubs verdwenen sinds 1954 van de kaart. Soms door schuldeisers aan de poort, maar minstens zo vaak door bizarre fusies, failliete geldschieters of mislukte pogingen tot overheidssteun

Kampioenen

Op de erelijst van de Eredivisie staan twee namen die het jongere publiek nauwelijks meer iets zeggen: DOS en DWS. De clubs werden respectievelijk in 1958 en 1964 landskampioen. Tegenwoordig zijn beide clubs niet meer actief in het betaald voetbal. Niet omdat ze failliet gingen, maar omdat hun profafdelingen uiteindelijk opgingen in fusieclubs.

DOS werd opgericht in 1901 en was een van de grondleggers van het Nederlandse betaald voetbal. In 1958 mocht de Utrechtse club de landstitel in ontvangst nemen na een spannende strijd met SC Enschede. Het kampioenschap leverde DOS bovendien een plek op in de Europa Cup I. De Utrechtse club verloor echter in de eerste ronde van Sporting Clube de Portugal.

Na het kampioenschap ging het bergafwaarts met DOS. De club wist meerdere keren maar ternauwernood degradatie te voorkomen. Eind jaren zestig werd vanuit de gemeente Utrecht aangedrongen op een fusie tussen de drie Utrechtse profclubs DOS, Elinkwijk en Velox. Het doel was om het betaald voetbal op het hoogste niveau voor de stad te behouden. Op 1 juli 1970 ontstond uiteindelijk FC Utrecht. De nieuwe club nam de plek van DOS, Elinkwijk en Velox in het betaald voetbal over. Daarmee kwam er een einde aan het profbestaan van DOS.

DWS is een minstens zo bijzonder verhaal. De Amsterdamse club, opgericht in 1907, trad in 1954 toe tot het betaald voetbal. Na enkele wisselvallige jaren keerde DWS in het seizoen 1963/64 terug naar de Eredivisie. Dat werd meteen een historisch seizoen: de promovendus werd landskampioen. Het is nog altijd de enige keer dat een promovendus direct de landstitel veroverde.

Verdwenen Eredivisieclubs

DWS schreef daarmee nog een bijzonder record op zijn naam. Het is de laatste Nederlandse landskampioen zonder rood als dominante kleur in het thuistenue. De blauw-zwarten konden hun succes bovendien internationaal laten zien. In het seizoen na het kampioenschap bereikte DWS de kwartfinales van de Europa Cup I, waarin het werd uitgeschakeld door het Hongaarse Vasas ETO Győr.

Ook aan dit succesverhaal kwam uiteindelijk een einde. In 1972 fuseerde de profafdeling van DWS met die van Blauw-Wit tot FC Amsterdam. De Volewijckers sloten zich in 1974 eveneens bij de fusieclub aan. FC Amsterdam speelde zijn thuiswedstrijden in het Olympisch Stadion en kende in de beginjaren enkele mooie successen. Zo werd Internazionale uitgeschakeld in de UEFA Cup en bereikte de club de kwartfinales van het toernooi. Het succes bleek echter niet duurzaam. Belangrijke spelers vertrokken, de publieke belangstelling liep terug en in 1978 degradeerde FC Amsterdam naar de Eerste Divisie. Uiteindelijk viel in 1982 definitief het doek. Daarmee verdween een bijzondere Amsterdamse club uit het betaald voetbal.

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook!

Doutzen Kroes to the rescue

Noord-Nederland kent een aantal voetbalclubs met een rijke geschiedenis. Iedereen kent FC Groningen en sc Heerenveen, terwijl ook SC Cambuur en FC Emmen bekende namen zijn. Ooit kende het noorden echter nog een profclub: SC Veendam.

De club trad in 1954 toe tot het betaald voetbal. De Veenkolonisten waren nooit een absolute topclub, maar waren jarenlang een vaste waarde in de Eerste Divisie. Tot het seizoen 2009/10, toen de financiële problemen zich opstapelden.

De club verloor belangrijke sponsors en bleek bovendien een deel van de begroting buiten de boeken om te hebben gefinancierd. Na het overlijden van een belangrijke geldschieter ontstond een groot financieel gat. Ook kwam Veendam in conflict met oud-bestuurder Jan Norder, die bepaalde betalingen niet nakwam. Uiteindelijk moest de rechter zich over de kwestie buigen.

In april 2010 vroeg SC Veendam faillissement aan. Dankzij een reddingsplan kon het dreigende faillissement worden omgezet in uitstel van betaling. Norder en voormalig secretaris Henk-Jan Hoekman betaalden uiteindelijk ruim 600.000 euro van de benodigde 750.000 euro. Veendam was voorlopig gered.

Een structurele oplossing bleef echter noodzakelijk. In 2012 kwam de club met Kolonicio: supporters konden voor twintig euro meedoen aan een actie waarbij gesponsorde prijzen konden worden gewonnen. De actie groeide uit tot een hype op sociale media en kreeg landelijke bekendheid. Ook modellen Kim Feenstra en Doutzen Kroes sloten zich aan bij de actie. Kroes liet zelfs speciale, gesigneerde Kolonicio-shirts veilen. De actie leverde geld op en verschillende ondernemers sprongen bij. Ook andere clubs uit de regio probeerden de noodlijdende vereniging te helpen. De solidariteit rond SC Veendam was groot. Verdwenen Eredivisieclubs

Toch bleek ook dat niet genoeg. Op 25 maart 2013 sprak de rechtbank opnieuw het faillissement van SC Veendam uit. Gepassioneerde voormalig speler Henk de Haan verscheen vervolgens in De Wereld Draait Door om opnieuw een landelijke reddingsactie te starten. Via crowdfunding moest 625.000 euro worden opgehaald. Uiteindelijk kwam slechts 190.000 euro binnen. Op 2 april viel definitief het doek voor SC Veendam.

Back to the top

Waar Veendam vocht tot de laatste snik, ging het licht bij RBC Roosendaal geruisloos uit. Geen landelijke inzamelingsacties of bn'ers; in juni 2011 was het geld simpelweg op. Ook de gemeente Roosendaal wilde niet financieel bijspringen. RBC Roosendaal werd failliet verklaard en de club verloor haar proflicentie.

Het bijzondere aan RBC is wat er daarna gebeurde. De club maakte een doorstart onder de naam RBC en begon in het seizoen 2012/13 in de Vijfde Klasse, destijds het negende niveau van het Nederlandse voetbal. Omdat het oude stadion niet direct kon worden gebruikt, speelde RBC zijn thuiswedstrijden bij VV Rimboe in Wouwse Plantage.

De doorstart bleek bijzonder succesvol. RBC promoveerde meerdere keren en bereikte uiteindelijk opnieuw de Derde Divisie, het vierde niveau van het Nederlandse voetbal. Daarmee kwam de club weer in de buurt van de professionele voetbalpiramide. Ook mocht de club terug naar Stadion de Luijten.

De ambitie is duidelijk: RBC wil uiteindelijk terugkeren naar het betaald voetbal. De weg daarheen is echter lang. De Nederlandse voetbalpiramide kent een strikte scheiding tussen het amateur- en betaald voetbal, waardoor een terugkeer naar de profcompetities niet vanzelfsprekend is.

Russische miljoenen

SBV Vitesse, opgericht in 1892, kwam de afgelopen jaren in een rollercoaster van financiële crises. In juli 2025 besloot de licentiecommissie van de KNVB de proflicentie van Vitesse in te trekken. De club vocht die beslissing aan, maar verloor aanvankelijk zowel bij de beroepscommissie als bij de rechtbank.

Vitesse was sinds de jaren negentig een vaste subtopper met grote ambities in de Eredivisie. Rond de eeuwwisseling kwam de club echter in zwaar weer terecht; de ambitieuze club moest alle zeilen bijzetten om te overleven.

In 2004 stapte ondernemer Maasbert Schouten met zijn bedrijf AFAB in bij Vitesse. In de jaren daarna kreeg Schouten een steeds groter belang in de club. Toen de financiële problemen opnieuw toenamen, verkocht hij Vitesse aan de Georgische ondernemer Merab Jordania. Bij de overdracht deed Schouten een uitspraak die hem waarschijnlijk nog jarenlang zou achtervolgen: ‘’niet schrikken, Vitesse gaat vanaf nu voor de landstitel.’’

De ambitie keerde inderdaad terug. FC Hollywood aan de Maas beleefde onder Jordania en zijn opvolgers opnieuw succesvolle jaren, met als hoogtepunt de winst van de KNVB-beker in 2017. In 2022 bereikte de club bovendien de achtste finales van de Conference League.

In deze periode wisselde Vitesse opnieuw van eigenaar. De Russische zakenmannen Aleksandr Tsjigirinski en Valeri Ojf kregen de macht in Arnhem. Achteraf bleek de financiële structuur rond de club aanzienlijk ingewikkelder dan aanvankelijk werd gedacht. Onderzoek wees uit dat Chelsea-eigenaar Roman Abramovitsj voor 117 miljoen euro aan leningen en verplichtingen rond Vitesse had laten afwikkelen via constructies buiten het zicht van de club. De vermeende clubeigenaren bleken daarbij vooral als tussenpersonen te hebben gefungeerd.

De Russische inval in Oekraïne veranderde alles. Door internationale sancties moesten Russische geldschieters zich terugtrekken en bleef Vitesse achter met grote financiële problemen. De Amerikaanse zakenman Coley Parry probeerde de club vervolgens te redden. Hij financierde Vitesse met leningen en wilde de club uiteindelijk overnemen. De KNVB vond de constructie echter onvoldoende transparant en keurde de overname af. Vitesse bleef daardoor met aanzienlijke schulden aan Parry zitten. Een nieuwe constructie moest Parry alsnog invloed geven op de club, maar ook daar zag de KNVB een poging in om het licentiesysteem te omzeilen. In juli 2025 trok de licentiecommissie daarom de proflicentie van Vitesse in.

Daarmee leek Vitesse op weg naar het einde van het betaald voetbal. De club was echter nog niet uitgestreden. In september 2025 stelde het gerechtshof Vitesse uiteindelijk in het gelijk en werd de intrekking van de proflicentie geschorst. De KNVB stapte daarop naar de Hoge Raad. In juli 2026 hield de Hoge Raad de uitspraak van het gerechtshof in stand. Daarmee bleef Vitesse behouden voor het betaald voetbal. De club speelt inmiddels in de Eerste Divisie en is sportief ver verwijderd van de ambities uit de glorietijd, maar het belangrijkste is dat de Arnhemmers mogen blijven voetballen.