21 oktober: Herman Willem Daendels, Alfred Nobel, Leendert Lafeber

Jaarlijks worden de Nobelprijzen uitgereikt op vijf verschillende gebieden. Deze prijzen zijn een nalatenschap van de uitvinder Alfred Nobel. Hij wilde met de prijzen en het prijzengeld de wereld compenseren voor de verschrikkingen die zijn uitvinding dynamiet hebben veroorzaakt. Alfred Nobel werd geboren op 21 oktober 1833.

Op het eerste gezicht lijken een Gouverneur-generaal van Nederlands-Indië, de schepper van de Nobelprijs en een Nederlands verzetstrijder niet veel overeen te hebben. Toch delen zij minimaal één ding: zij werden allen geboren op 21 oktober.

Herman Willem Daendels (1762-1818) werd geboren op 21 oktober 1762 in Hattem. In 1785 sloot hij zich aan bij de patriotten, die tegen de macht van de Stadhouder Willem V van Oranje streefden. Zo verdedigde hij in 1787 Amsterdam tegen een Pruisisch leger, dat de macht van Willem V wilde herstellen. Nadat Willem V terug aan de macht was, vluchtte Daendels naar Frankrijk om zijn doodstraf te ontlopen. Nadat het Franse revolutionaire leger in 1794 Nederland binnenviel, bezette Daendels een aantal politieke functies onder Frans gezag. Lodewijk Bonaparte, de koning van Holland van 1806 en 1810 en de broer van Napoleon, maakte Daendels in 1807 Gouverneur-generaal in Nederlands-Indië. Toen Napoleon in 1810 Nederland bij het Franse rijk voegde, keerde Daendels terug. Hij nam in het leger van Napoleon deel aan de invasie van Rusland. Na de val van Napoleon was koning Willem I bang dat Daendels een negatieve invloed zou hebben op zijn politiek. Hierdoor werd hij verbannen uit Nederland en Gouverneur-generaal gemaakt van Nederlands Goudkust, het huidige Ghana, waar hij in 1818 overleed.

Alfred Nobel (1833-1896) werd op 21 oktober 1833 geboren in Stockholm. Nobel was een geleerd man. Hij sprak hij verschillende talen vloeiend en schreef poëzie en drama. Daarnaast was hij zeer geïnteresseerd in vraagstukken gerelateerd aan vrede. Het meest bekend is hij echter van zijn uitvindingen. Hij hield 355 patenten, waarvan dynamiet de bekendste was. In zijn testament, die hij in 1895 schreef, gaf hij de opdracht om zijn geld te gebruiken om na zijn dood een aantal prijzen uit te reiken. Toen hij een jaar later overleed, zorgde het testament voor veel ophef. Zijn familieleden waren het niet eens met zijn nalatenschap en het duurde dan ook vijf jaar voordat de eerste Nobelprijs uitgereikt werd. Sindsdien worden de Nobelprijzen jaarlijks uitgereikt in de categorieën natuurkunde, scheikunde, fysiologie of geneeskunde, literatuur en op het gebied van de vrede.

Leendert Lafeber (1894-1967) was een Nederlands verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij werd geboren op 21 oktober 1894 in Schoonhoven. Tijdens het uitbreken van de oorlog woonde hij met zijn vrouw in Hoogeveen. Direct was het echtpaar actief in het verzet tegen de Duitsers. Zo luisterden zij naar berichten op de radio, die zij uittypten en als illegaal blaadje verspreidden. Daarnaast hebben zij voor drie jaar een onderduiker bij hun in huis gehad. Onderduikers werden ook tijdelijk bij hun in huis geplaatst, waarna ze door konden reizen naar permanente onderduikadressen. De kelder van het echtpaar werd gebruikt als opslagplaats voor gestolen distributiebonnen die door knokploegen waren buitgemaakt op de Duitsers. Leendert overleefde de oorlog en overleed in 1967 in Hoogeveen. Postuum kreeg hij van de staat Israël de Yad Vashem onderscheiding uitgereikt voor zijn verzet in de oorlog.

Meer weten

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!

Museum Bronbeek organiseert van 20 t/m 27 oktober 2019 in de ‘Week van de Koloniale Geschiedenis’ lezingen, films, muziek, dans, theater, talkshow en exposities rond het thema ‘Zij/hij’. Deze ‘Week’ is deel van de landelijke Maand van de Geschiedenis. Het gedetailleerde programma is vanaf 1 oktober als PDF te downloaden.