Het mysterie van de Vergulde Draeck: het tragische lot van 68 VOC-overlevenden
In 1656 verging het VOC-schip Vergulde Draeck voor de kust van Australië. Hoewel een kleine groep hulp wist te halen in Batavia, bleef het lot van de resterende 68 bemanningsleden decennialang onbekend, ondanks vier vergeefse reddingsmissies. De recente ontdekking van hun overlevingskamp geeft ons meer informatie over dit duistere hoofdstuk in de geschiedenis van de Nederlandse zeevaart.
Een noodlottige reis met kostbare lading
De Vergulde Draeck, een jacht van 260 ton dat toebehoorde aan de Kamer Amsterdam van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), begon in 1655 aan haar tweede reis naar Batavia (het huidige Jakarta) vanuit Texel.
Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook!
Onder schipper Pieter Albertsz vervoerde het schip 193 bemanningsleden en een aanzienlijke lading ter waarde van meer dan 106.400 guldens. De lading bestond uit handelsgoederen en acht kisten met zilveren munten ter waarde van 78.600 guldens (Spaanse realen).
Op 28 april 1656 kwam de reis abrupt ten einde. Door een navigatiefout liep het schip 's nachts vast op een rif nabij het huidige Ledge Point in West-Australië en viel onmiddellijk uit elkaar.
De vergeefse reddingsmissies
Slechts 75 van de 193 opvarenden overleefden de ramp en bereikten de kust in twee boten. De tragedie begon pas echt toen de overlevenden besloten op te splitsen. De onderstuurman en zes andere bemanningsleden zeilden met een kleine boot veertig dagen lang naar Batavia. Daar meldden ze de ramp en de achterblijvers.
De VOC reageerde direct en stuurde de schepen Witte Valk en Goede Hoep uit om de overlevenden en de kostbare lading te redden. Maar de zoektochten waren rampzalig:
- 1656: De Goede Hoep verloor een sloep en elf bemanningsleden.
- 1657 (Juni): Het schip Vincq moest de zoektocht staken vanwege slechte winterse weersomstandigheden.
- 1657 (December): De schepen Emeloort en Waeckende Boey werden uitgezonden. Abraham Leeman van de Waeckende Boey vond sporen van de Vergulde Draeck, maar geen overlevenden. Leeman en zijn bemanning werden later door hun eigen schip aan de kust achtergelaten, waarna slechts vijf van hen de negen maanden durende reis naar Java overleefden.
Ondanks deze intensieve, maar rampzalige pogingen, bleven de 68 overgebleven bemanningsleden van de Vergulde Draeck en de 11 vermiste zeelieden van de Goede Hoep onvindbaar.
Een nieuw hoofdstuk in een eeuwenoud mysterie
Het lot van deze 68 VOC-zeelieden is lange tijd een van de hardnekkigste mysteries van de maritieme geschiedenis gebleven. De scheepswrakken van de vroege Nederlandse ontdekkingsreizen zoals de Batavia hebben echter altijd meer de aandacht getrokken.
De recente ontdekking van hun overlevingskamp, bevestigd door vondsten uit 2024 (passers en vislood), biedt na meer dan 360 jaar eindelijk de mogelijkheid om de laatste uren, dagen of misschien wel maanden van deze achterblijvers te reconstrueren. Het kamp is nu beschermd door de Australische overheid, waardoor archeologen de kans krijgen om de geschiedenis van deze moedige, maar uiteindelijk tragische, overlevenden te ontrafelen.
Wil je meer weten over de archeologische methoden, de bescherming van de site en de specifieke vondsten in het overlevingskamp?
