Een portretfoto van Alfred Nobel.

Alfred Nobel; van ‘handelaar des doods’ tot filantroop

Alfred Nobel (1833-1896) is vooral bekend als de uitvinder van dynamiet en om de door hem bekostigde Nobelprijzen. Het contrast tussen zijn uitvinding aan de ene kant, en zijn zelfverklaarde pacifisme en filantropie aan de andere kant, is opmerkelijk.

Nobel werd geboren in 1833 in Stockholm. Zijn familie was vrij arm, maar dit veranderde met de uitvinding van multiplex door zijn vader, een uitvinder en ingenieur. Alfred kon daarmee naar een goede school gaan en verschillende studies volgen. Hij was goed in scheikunde en talen; zo sprak hij vloeiend Engels, Frans, Duits, Russisch en Italiaans. Nobel was vooral geïnteresseerd in explosieven. Nadat hij via Nikolai Zinin kennis had gemaakt met nitroglycerine spendeerde hij veel van zijn tijd aan het ontwikkelen ervan tot een veilig, commercieel product.

Uitvinding dynamiet

Nadat hij in 1863 de ontsteker had uitgevonden, volgde vier jaar later het dynamiet, dat vooral in de mijnbouw van pas kwam. In de tussentijd liet Nobel zich niet van zijn missie afhouden door de dood van zijn broer bij een explosie met nitroglycerine. Met de opbrengsten van het dynamiet breidde hij zijn wapenfabrieken uit, investeerde hij in de exploitatie van olievelden en probeerde hij zijn dynamiet nog verder te verfijnen.


Titel: Atomisme en individualisme - De Amsterdamse natuurkunde tussen 1877 en 1940
Auteur: A.J.P. Maas
ISBN: 9789065506788
Uitgever: Verloren
Prijs: €29,-

     


Wereldvisie en Nobelprijs

Nobel stond bekend als liberaal en zelfs als socialist bij sommigen, maar vertrouwde de democratie niet. Hij was tegen vrouwenkiesrecht. Hoewel hij redelijk goed was voor zijn werknemers was zijn blik op de wereld in de meeste opzichten pessimistisch. Hij trouwde nooit en had last van depressies. Waarom hij precies de Nobelprijs in het leven riep is onduidelijk, aangezien hij een hekel had aan zelfverheerlijking. Een mogelijke verklaring komt van de reacties in de wereld op het overlijden van zijn broer. Veel kranten dachten dat het Alfred was die dood was en publiceerden een negatieve necrologie. Zo noemde een Franse krant hem de ‘handelaar des doods’. De Nobelprijs zou zijn ingesteld om zijn reputatie wat op te vijzelen. Veel rijke ondernemers begonnen aan het einde van de negentiende eeuw de wetenschap te bevorderen met prijzen.

Literatuur en vrede

In ieder geval sloten de prijzen goed aan bij Nobel’s persoonlijke voorkeur. Behalve aan de bèta disciplines scheikunde, natuurkunde en fysiologie, werden deze uitgereikt voor literatuur – Nobel las veel en schreef zelf een tragedie – en het bevorderen van ‘internationale broederschap’, oftewel vrede. Nobel overleed in 1896 aan een beroerte.

Bronnen:

Fant, K. (2006) Alfred Nobel: A Biography (Arcade Publishing)

Encyclopaedia Britannica

https://www.nobelpeaceprize.org  het fortuin van Alfred Nobel

Afbeelding:

Wikimedia Commons

Meer weten

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!

De Barbaren geeft een schitterend overzicht van de voorouders van de hedendaagse Europeanen.