Skelet van de vierde musketier d’Artagnan mogelijk gevonden in Maastricht

In de Maastrichtse wijk Wolder is in de Sint-Petrus-en-Pauluskerk mogelijk een van de grootste archeologische vondsten in Nederland ooit gedaan. Vlak voor het altaar zijn de resten van een skelet gevonden die mogelijk toebehoorden aan de beroemde zeventiende-eeuwse Franse musketier Charles de Batz de Castelmore D’Artagnan. De vondst lost mogelijk het eeuwenoude mysterie van D’Artagnans begraafplaats op.

Vermoedens lijken bevestigd

Er was al jarenlang een sterk vermoeden dat D’Artagnan na zijn dood werd begraven in de Sint-Petrus-en-Pauluskerk. In 2008 en 2019 werden aanvragen voor opgravingsvergunningen in de vloer van de kerk afgewezen. Begin dit jaar hadden de archeologen toch ineens geluk. Toen een deel van de vloer van de kerk afgelopen februari instortte, werd het skelet tijdens herstelwerkzaamheden gevonden.

Beeld van d'Artagan (2003) in 't Aldenhofpark.

D'Artagnan sneuvelde op 25 juni 1673 bij de Tongersepoort tijdens het beleg van Maastricht. Hij werd vermoedelijk dodelijk getroffen door een musketkogel in de keel. Vanwege de felle strijd en de zomerse hitte was het onmogelijk zijn lichaam naar Parijs te vervoeren. Daarom gaf koning Lodewijk XIV het bevel de musketier ter plaatse te begraven. Het Franse kamp lag in Wolder, waardoor de lokale dorpskerk de meest logische laatste rustplaats was. Op de plek van de huidige kerk stonden vermoedelijk al in de elfde eeuw religieuze gebouwen. Jaren later werden in zijn sterfplaats, Maastricht, meerdere standbeelden van de musketier neergezet.

Het bewijs en het onderzoek

De vondst van een oude Franse munt bij het skelet wijst erop dat het hoe dan ook om een Frans persoon van historisch aanzien gaat. Daarnaast draagt ook de locatie van het graf bij aan de speculatie dat het om het lichaam van D’Artagnan zou kunnen gaan: het skelet lag namelijk precies op de plek waar vroeger het altaar stond. Volgens de diaken van de kerk in Maastricht werden daar destijds alleen koninklijke of andere significante personen begraven.

Om definitief vast te stellen of het skelet inderdaad van D’Artagnan is, wordt een DNA-test gedaan. Een laboratorium in München vergelijkt de resultaten van het skelet met die van een levende nazaat van de familie van de beroemde musketier. Hoewel D'Artagnan zelf geen nakomelingen kreeg, is de bloedlijn via zijn broers aan de vaderskant bewaard gebleven nabij de Franse plaats Avignon. De resultaten worden spoedig verwacht.

Het gevonden skelet en de munt liggen inmiddels in het archeologisch instituut in Deventer. De burgemeester van Maastricht is enthousiast over de vondst, maar liet weten nog niet te vroeg te willen juichen: "Het zou, indien het DNA-onderzoek dit bevestigt, een bijzondere ontdekking zijn binnen een belangrijk hoofdstuk uit de geschiedenis van Maastricht. Tegelijkertijd is het nu van groot belang dat het lopende onderzoek met de nodige zorgvuldigheid en wetenschappelijke nauwkeurigheid kan gebeuren. Tot die resultaten bekend zijn, past ons terughoudendheid."

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook!

Vertrouwde band met Lodewijk XIV

Charles de Batz de Castelmore werd in 1611 geboren in het Franse plaatsje Lupiac, dat vlak naast de plaats Artagnan lag. Na de dood van zijn broer erfde hij de titel ‘graaf van Artagnan’. Zijn vader was de leider van de koninklijke garde onder de Franse koning Hendrik IV. De garde werd later hernoemd naar les Mousquetaires du Roi, ofwel: de koninklijke musketiers. Toen de vader van Charles overleed tijdens het beschermen van de koning bij een aanslag, had Charles de ambitie om hem op te volgen en zelf musketier te worden. Hij nam in Parijs de naam van zijn moeder, ‘D’Artagnan’, aan en werd in 1644 lid van de Gardes Françaises.

D'Artagnan

Later promoveerde hij naar luitenant van de elite-eenheid van de Koninklijke Musketiers van Lodewijk XIV. Hij wist het vertrouwen van de koning te winnen, die hem op geheime missies stuurde. Zo vroeg de Zonnekoning hem in 1661 om Nicolas Fouquet, de minister van Financiën, te arresteren en hem nadien nauwlettend in de gaten te houden. Fouquet werd namelijk verdacht van grootschalige fraude en Lodewijk vreesde dat hij in zijn gevangenschap al zijn bewakers, behalve D’Artagnan, zou kunnen omkopen.

De koning beloonde de trouw van D’Artagnan door hem in 1667 als gouverneur van het veroverde Rijsel te benoemen. In 1672 riep Lodewijk XIV hem aan het begin van de Frans-Nederlandse Oorlog op om samen met het Franse leger de strijd aan te gaan tegen de Republiek der Nederlanden. Een jaar later stierf D’Artagnan op 62-jarige leeftijd tijdens de belegering van Maastricht. Vier musketiers sneuvelden bij de poging zijn lichaam weg te dragen. Lodewijk XIV schreef nadat hij het nieuws van D'Artagnans overlijden had vernomen in een emotionele brief aan zijn vrouw: “Madame, ik heb D'Artagnan verloren, in wie ik het grootste vertrouwen had en die altijd goed voor me was.” Vijf dagen na D’Artagnans dood viel Maastricht alsnog.

Drie beroemde collega’s

Aan het begin van de achttiende eeuw werden de (grotendeels verzonnen) memoires van D’Artagnan op schrift gesteld. Zijn dood wordt in slechts een paar zinnen in deze memoires beschreven, wat natuurlijk bijdroeg aan het mysterie van zijn begraafplaats. In 1844 verscheen de wereldberoemde boekentrilogie De Drie Musketiers van schrijver Alexandre Dumas. In deze boeken, losjes gebaseerd op de memoires, speelt D’Artagnan de hoofdrol. Hij wordt in zijn avonturen vergezeld door drie collega-musketiers: Aramis, Athos en Porthos.

Deze personages zijn, net als D’Artagnan, gebaseerd op echte personen. Isaac de Porthau (Porthos), Henri D’Aramitz (Aramis) en Armand D’Athos (Athos) waren drie neven die samen in het regiment musketiers van hun oom, de Comte de Troisville, dienden. Ook zij hebben D’Artagnan gekend, hoewel het onduidelijk is of zij in werkelijkheid ook zo nauw bevriend waren. In de romans roepen de heren hun beroemde motto: “Eén voor allen en allen voor één”. Het verhaal van De Drie Musketiers heeft sinds de publicatie van Dumas’ boekenreeks tientallen film-, game- en stripadaptaties gekregen.