Waar is de lachband gebleven?

Wat hebben sitcoms als Friends, Seinfeld of iCarly, naast dat ze gestopt zijn, gemeen? De lachband. Grappen in dit type series en een soundbite van een lachend publiek gaan al hand in hand sinds de jaren ’50. Toch lijkt de lachband in het huidige sitcomlandschap (tot vreugde van velen) langzaam te verdwijnen. Hoe populair was de lachband eigenlijk?

De perfecte lach

Voor de intrede van de lachband werd er bij het opnemen van komische series en films gebruikgemaakt van een livepubliek. Het idee was dat lachen aanstekelijk is en je daardoor met het publiek mee zou lachen bij grappige momenten. Het merendeel van de niet-live-uitgezonden shows werd die tijd gefilmd via de single-camera-techniek, waarbij scènes constant opnieuw werden gespeeld door acteurs om ze te filmen vanuit andere camerahoeken. Geluidstechnicus Charles Douglas stoorde zich in de jaren ’50 aan het livepubliek, omdat de mensen nooit “correct” wisten te lachen. Iedere keer werd er te hard, te zacht of op verkeerde momenten gelachen. Hij kwam toen op het idee om met een machine genaamd de ‘Laff Box' een geluidsopname te maken die ervoor zorgde dat er altijd makkelijk een fatsoenlijk lachend (en soms klappend) publiek gemonteerd kon worden bij iedere serie. Demp een te harde of lange lach of monteer wat extra gelach bij momenten waarbij er te weinig werd gelachen, en zo ontstond de eerste lachband. De lachband deed in 1950 zijn debuut in The Hank McCune Show met redelijk succes. Er volgden in hetzelfde decennium nog enkele andere shows die gebruikmaakten van dezelfde lachband.

Opkomst populariteit

Toen studio’s eind jaren ’50 overstapten van film naar videotape, bewees de lachband pas echt zijn nut. Studios besloten dat het makkelijk was om zonder live-publiek op te nemen en met hulp van Douglas’ lachband kon makkelijk en snel het geluid van een lachend publiek op de videotape worden gemonteerd. In 1965 deed CBS een experiment met de lachband. Ze zonden voor een publiek twee versies uit van de pilot van de serie Hogan’s Heroes; een versie mét en een versie zónder een lachband. De versie mét de lachband werd veel beter ontvangen. Vanaf de late jaren ’60 tot de jaren ‘70 kwam de lachband van Douglas daarom ook voor in bijna alle Amerikaanse comedyshows. De meest bekende waren The Andy Griffith Show, The Beverly Hillbillies, Green Acres en M*A*S*H.

Tot 1977 werd enkel de lachband van Douglas gebruikt in films en series, tot er in hetzelfde jaar een protegé van hem, Caroll Pratt, zijn eigen bedrijf startte en een lachband maakte met nieuwe technieken. Het geluid van deze lachband was kwalitatief scherper en het gelach paste beter bij de veranderde publiekssmaak. Fans van sitcoms hoorden liever subtieler en minder overdreven gelach. Door de innovaties van Pratt bleef de lachband volharden tot zeker de vroege jaren ‘2000.

Series die een lachband gebruikten, ontvingen lof voor voornamelijk de kwaliteit van het acteerwerk en de scherpe en humoristische scenario’s, maar het gebruik van de lachband werd eigenlijk nooit naar voren gebracht als een goede toevoeging. Dus waarom dan überhaupt de lachband gebruiken? Het positieve effect van het gemonteerde gelach is erg subtiel, blijkt uit psychologische studies. Als we anderen horen lachen, krijgen we onderbewust de neiging om mee te lachen, is bewezen. De lachband creëert een soort groepsgevoel en de studies toonden aan dat wanneer mensen het idee hadden dat het gelach van een livepubliek kwam, ze sneller mee gingen lachen. Lachen is dus eigenlijk echt besmettelijk. De series die een lachband gebruikten, pasten dan ook hun scènes zo aan om na grappen ruimte te maken om te gaan lachen. Er zijn nog steeds filmpjes online te vinden waarin de lachband wordt verwijderd uit bijvoorbeeld Friends, waarbij deze stille (stille) ruimte duidelijk te zien is.

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook!

Doodgelachen

Nu denk je misschien: hoe gaat het nu eigenlijk met de mensen achter het gelach van de lachband? Het antwoord is vrij luguber. De originele ‘Laff Box’ van Charles Douglas had 320 verschillende lachen opgenomen in de jaren ’50 en dezelfde opnames zouden tientallen jaren later nog steeds gebruikt worden. Zelfs na de intrede van de nieuwe lachband van de jaren ’70 was het normaal voor series om gewoon oudere geluidsopnames te recyclen. Oftewel: grote kans dat als je een wat oudere sitcom kijkt, het lachende publiek wat je hoort mogelijk al een tijdje overleden is.

Kritiek

De lachband was vanaf zijn geboorte al controversieel. Een punt van kritiek was dat het een goedkope en neerbuigende manier zou zijn om de kijker te laten lachen. Tv-producent David Niven liet in 1955 al weten dat hij geen fan was van dit soort mechanische trucjes en noemde het “de grootste belediging naar de intelligentie van het publiek”. Ook andere producenten als M*A*S*H -scenarist Larry Gelbart en Seinfeld acteur- en producent Larry David waren open over dat ze hun series liever zonder lachband hadden gezien. In 1999 noemde Time magazine de lachband een van de honderd slechtste ideeën van de 20e eeuw. Vier jaar later schreef The New York Times: “Vrijwel niemand houdt van lachbanden — misschien omdat ze zo overduidelijk een schaamlap zijn voor zwakke punchlines, misschien omdat ze ons het gevoel geven dat we worden aangestuurd en neerbuigend behandeld, of misschien omdat ze een van de meest menselijke handelingen die er bestaan ontmenselijken”.

Omdat de lachband de tweede helft van de 20e eeuw de norm was geworden voor sitcoms, werd er geen gebruik van maken ironisch genoeg geprezen. In de jaren ’70 kwam een terugkeer van series die met een livepubliek werden opgenomen en televisienetwerk HBO ontving in de jaren ’90 lof voor het publiceren van series zonder een lachband.

Verandering in humor was ook een bijdrager aan de afname in populariteit van de lachband. Series zonder lachband, zoals The Office en Curb Your Enthusiasm, waren mede zo succesvol omdat kijkers steeds meer waardering kregen voor donkere en absurdistische humor, in plaats van voor traditionele grappen die expliciet om een lach vragen. Vanaf 2010 werd de lachband een zeldzaamheid in sitcoms en de laatste paar series die na de stop van lachband-icoon The Big Bang Theory er nog gebruik van maakten, zoals Extended Family, The Neighborhood of How I Met Your Father zijn recentelijk gecanceld.