Wisselend Getij: het verdwijnen van de Zuiderzee
Wie vandaag de dag over de Afsluitdijk rijdt of door de haven van Urk wandelt, ziet een vredig Hollands landschap. Maar honderd jaar geleden was dit het decor van een van de meest ingrijpende veranderingen in onze geschiedenis. De podcastserie Wisselend Getij onderzoekt de menselijke verhalen achter dit enorme project: wat gebeurde er met de gemeenschappen toen hun woeste binnenzee plotseling een tam meer werd?
In de eerste aflevering van deze serie, een productie van het Flevolands Archief, bezoeken host Joost Mijnvloed en historica Eva Vriend de plekken waar de overgang van zout naar zoet het hardst aankwam. Van de smalle 'ginkies' op Urk tot het robuuste beton van het Vlietermonument: de luisteraar krijgt een uniek inkijkje in een tijd waarin de maakbaarheid van Nederland botste met eeuwenoude tradities.
Van eiland naar vasteland
Urk was tot 1939 een eiland, een eigenzinnige gemeenschap op een bult keileem midden in de Zuiderzee. In de podcast vertelt Eva Vriend, die zelf opgroeide in de Noordoostpolder, hoe de visserij daar niet zomaar een beroep was, maar de enige manier van overleven. Het vissersmonument op het voormalige eiland spreekt boekdelen: bijna elke Urker familie heeft in de loop der eeuwen wel een dierbare aan de zee verloren. De afsluiting van de Zuiderzee betekende voor hen dan ook veel meer dan alleen een veilige dijk; het was het einde van een tijdperk.
Een bureaucratische strijd om steun
De ingenieurs van Cornelis Lely keken met een optimistische blik naar de toekomst, maar voor de vissers rond de Zuiderzee was de nieuwe Afsluitdijk een bittere pil. De podcast duikt in de archieven om te laten zien hoe de overheid probeerde de schade te beperken met de Zuiderzeesteunwet.
De verhalen uit die dossiers zijn verrassend herkenbaar. Vissers die hun hele leven op zee hadden doorgebracht, moesten plotseling met potlood en papier bewijzen dat hun inkomsten daalden. Het was een moeizaam proces van 'omgekeerde bewijslast', waarbij de trots van de vissers vaak botste met de kille bureaucratie van de overheid.
Luister de eerste aflevering
Hoe vonden de Urkers zichzelf opnieuw uit toen hun eiland plotseling onderdeel werd van het vaste land? En hoe kijken we nu terug op de 'maakbaarheid' van die tijd?
Ontdek hier het volledige verhaal in de eerste aflevering van Wisselend Getij.
