H.H. Holmes: de man achter het beruchte Murder Castle

Terwijl Chicago zich in 1893 opmaakte voor een wereldtentoonstelling vol technologische wonderen, bouwde een charmante apotheker aan de rand van de stad aan zijn eigen duistere imperium. Herman Webster Mudgett, beter bekend als H.H. Holmes, lokte talloze slachtoffers naar zich toe en liet een bloederig spoor achter. Maar hoeveel van het gruwelijke verhaal dat de kranten over hem verspreidden is nu feitelijk waar?

Crimineel in hart en nieren

Chicago, 1893. De Amerikaanse stad bruist van de bedrijvigheid. Miljoenen bezoekers trekken naar de World's Columbian Exposition, een wereldtentoonstelling die de technologische vooruitgang en de groeiende macht van de Verenigde Staten moet vieren. Tussen de indrukwekkende attracties probeert een man op een heel andere manier zijn zakken te vullen. Zijn naam is H.H. Holmes, en achter zijn verzorgde uiterlijk en vriendelijke voorkomen gaat een gewetenloze oplichter schuil.

Holmes werd in 1861 geboren als Herman Webster Mudgett in Gilmanton, een klein plaatsje in de Amerikaanse staat New Hampshire. Hij groeide op in een tijd waarin een universitaire opleiding en een respectabel beroep iemand aanzien konden bezorgen. Hij studeerde geneeskunde aan de Universiteit van Michigan en ontdekte al snel hoe hij het aanzien van een arts kon misbruiken om anderen te misleiden. Hij verminkte en stal lichamen uit het universiteitslaboratorium, waarna hij valse verzekeringsclaims indiende en geld opstreek. Hij bleek een meester in liegen en het misbruiken van vertrouwen.

Om aan zijn verleden te ontsnappen, trok Mudgett in de jaren tachtig van de negentiende eeuw naar Illinois en nam hij de naam Henry Howard Holmes aan. Onder die naam vestigde hij zich in Chicago, waar hij werk vond in een apotheek. Hij wist een betrouwbare indruk te maken en bouwde zakelijke contacten op. Voor hem was eigenbelang het enige wat telde; geld en controle speelden een steeds grotere rol in zijn leven.

Gruwelhotel

In de wijk Englewood kocht Holmes een stuk grond waarop hij een groot gebouw liet bouwen: het World’s Fair Hotel. Op de begane grond kwamen winkels, terwijl de verdiepingen daarboven ruimte boden aan kantoren en kamers voor gasten. Voor de buitenwereld leek het een gewone onderneming, precies het soort bedrijf dat kon profiteren van de groeiende stad. Holmes had echter andere plannen dan alleen huurinkomsten en winkelverkopen.

Het gebouw groeide tijdens de bouw uit tot een ingewikkeld doolhof van geheime kamers, gangen en trappenhuizen. Holmes veranderde regelmatig het ontwerp en schakelde verschillende aannemers in, die niet precies wisten hoe het volledige gebouw eruitzag. Na zijn arrestatie verschenen de meest angstaanjagende verhalen over de inrichting van dit labyrintische complex.

Kranten beschreven geheime doorgangen en ruim 100 afgesloten kamers. Er waren trappen die nergens naartoe leidden, deuren die alleen van de buitenkant geopend konden worden en gruwelijke marteltuigen. Sommige kamers waren voorzien van gasleidingen, zodat hij nietsvermoedende gasten kon vergassen. Ook was er een brandkast waarin mensen werden opgesloten om te stikken. Holmes zou intens genieten van de doodsangst en het gillen van zijn slachtoffers. Dankzij zijn medische achtergrond kon hij de beenderen en organen van zijn slachtoffers onopvallend doorverkopen aan medische faculteiten. Het gebouw kreeg door al deze verschrikkingen de bijnaam Murder Castle.

Die bijnaam klinkt huiveringwekkend, maar historici plaatsen belangrijke kanttekeningen bij de verhalen. De negentiende-eeuwse sensatiepers verdiende goud geld aan gruwelijke misdaadverhalen en nam het niet altijd nauw met de feiten. Er is geen overtuigend bewijs voor alle beroemde details die later aan het gebouw zijn toegeschreven. Dat maakt Holmes' misdaden niet minder ernstig, maar het vraagt wel om onderscheid tussen aantoonbare feiten en verhalen die de kranten aanwakkerden.

De wereldtentoonstelling van 1893 bood Holmes ondertussen volop mogelijkheden om nieuwe slachtoffers te ontmoeten. De stad trok miljoenen bezoekers, onder wie jonge vrouwen die werk zochten, reizigers die tijdelijk onderdak nodig hadden en mensen die hoopten in het snelgroeiende Chicago een nieuw bestaan op te bouwen. Voor buitenstaanders leek Holmes een man die hen kon helpen, en juist dat maakte hem zo gevaarlijk.

Verdwijningen en een spoor van bedrog

Achter de gevel van zijn onderneming speelde zich een reeks gebeurtenissen af waarvan veel details nooit helemaal duidelijk zouden worden. Verschillende mensen die met Holmes omgingen, verdwenen in de jaren rond de wereldtentoonstelling. Onder hen bevonden zich Julia Connor en haar jonge dochter Pearl, die omstreeks Kerstmis 1891 spoorloos verdwenen. Ook Emeline Cigrand en de zussen Minnie en Nannie Williams verdwenen nadat zij persoonlijke of zakelijke banden met Holmes hadden opgebouwd.

De precieze omstandigheden van deze verdwijningen blijven onderwerp van discussie. Holmes vertelde tijdens zijn leven verschillende versies van gebeurtenissen en sprak zichzelf geregeld tegen. Soms ontkende hij betrokkenheid, terwijl hij op andere momenten juist weer beweerde dat hij deze mensen had gedood. Daardoor valt niet met zekerheid vast te stellen welke verdwijningen of moorden toegeschreven kunnen worden aan de Amerikaan.

Tijdens de Murder Castle-periode ging Holmes weer verder met het verzekeringsbedrog uit zijn studieperiode, maar dit keer zou dit zijn ondergang betekenen. Benjamin Pitezel, een van zijn handlangers, raakte betrokken bij een opgezette zwendel rond een levensverzekering. Het plan was dat Pitezel zogenaamd zou omkomen bij een laboratoriumexplosie, zodat de uitbetaling van zijn levensverzekering kon worden opgestreken.

In 1894 werd Pitezel echter daadwerkelijk vermoord door Holmes. Hij beweerde tegenover de familie dat hij de regeling had uitgevoerd zoals afgesproken en dat Pitezel in Londen zou zitten. Daar bleef het niet bij. Holmes maakte de familie wijs dat de kinderen veilig bij hem waren zolang hun vader nog 'weg' was, maar in werkelijkheid bracht hij ook hen om het leven.

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook!

De arrestatie van een meesteroplichter

In november 1894 arresteerden de autoriteiten Holmes plotseling in Boston. Aanvankelijk draaide de zaak om paardenzwendel, maar het onderzoek naar de verdwijning van de Pitezels bracht steeds gruwelijker bewijsmateriaal aan het licht. Getuigenverklaringen en de vondst van de lichamen vormden samen een beeld dat Holmes steeds moeilijker kon weerleggen. Toen de politie zijn kasteel ging onderzoeken, werden uiteindelijk al zijn duistere praktijken blootgelegd.

Zijn arrestatie veroorzaakte een ware mediastorm. Kranten publiceerden sensationele verhalen over het moordkasteel en schilderden Holmes af als een bijna bovenmenselijk monster dat honderden slachtoffers zou hebben gemaakt. Holmes droeg zelf bij aan die beeldvorming. Hij deed uiteenlopende bekentenissen en beweerde op verschillende momenten dat hij tientallen mensen had vermoord. Sommige van zijn verklaringen waren aantoonbaar onjuist, want hij noemde slachtoffers die nog leefden. Het vaak genoemde aantal van tweehonderd slachtoffers is daarom niet betrouwbaar.

Historici schatten dat er voor zo'n negen slachtoffers hard bewijs is dat Holmes bij hun dood betrokken was. Dat aantal blijft groot, maar het ligt aanzienlijk lager dan de aantallen die in de sensatiepers verschenen.

Het proces

Op 28 oktober 1895 begon in Philadelphia het proces tegen Holmes wegens de moord op Benjamin Pitezel. Opmerkelijk genoeg besloot Holmes zichzelf te verdedigen. Hij probeerde de aanklagers met ingewikkelde verklaringen en juridische argumenten op afstand te houden, maar slaagde er niet in de bewijslast te ontkrachten. De jury achtte hem schuldig aan de moord op Pitezel en de rechter veroordeelde hem tot de doodstraf.

Zelfs tijdens zijn gevangenschap bleef Holmes de aandacht zoeken. Hij schreef over zijn leven en misdaden en probeerde zijn eigen versie van de gebeurtenissen aan de wereld te verkopen. Daarmee bleef hij, zelfs achter tralies, de rol van verteller spelen in een verhaal waarvan hij de werkelijkheid voortdurend naar zijn hand had proberen te zetten.

Op 7 mei 1896 werd Holmes op 34-jarige leeftijd opgehangen in Philadelphia. Aan zijn leven kwam een abrupt einde, maar de fascinatie voor zijn 'moordkasteel' zou nooit meer verdwijnen.