Haat, propaganda en scheermesjes: de grootste WK-schandalen

Het WK voetbal in Noord-Amerika is inmiddels in volle gang. Maar nog voor de eerste bal in Mexico over de grasmat rolde, stond het toernooi al bol van controverse. Van het strenge grensbeleid van de regering-Trump en logistieke chaos in de speelsteden van Mexico, tot de astronomische ticketprijzen die de meeste fans buitenspel zetten. Toch is die schaduwzijde van een WK niets nieuws. Het grootste sportevenement ter wereld werd al vaker overschaduwd door schandalen. In de geschiedenis is het toernooi vaak een magneet geweest voor propaganda, corruptie en bizarre incidenten. Dit zijn de zeven meest waanzinnige en schokkende WK-schandalen uit de geschiedenis. 

Italië 1934: de fascistische galavoorstelling van Mussolini 

Twee jaar voordat Adolf Hitler de Olympische Spelen van 1936 kaapte, begreep de Italiaanse dictator Benito Mussolini al hoe krachtig sport kan zijn voor het promoten van je ideologie. Het WK van 1934 móést en zou door Italië worden gewonnen om de superioriteit van het fascisme te bewijzen. 

De Zweedse scheidsrechter Ivan Eklind dineerde voorafgaand aan de halve finale én de finale persoonlijk met Mussolini. De beslissingen op het veld waren na die dinertjes altijd overduidelijk in het voordeel van de Italianen.

Een scheidsrechter beïnvloeden was voor de Italianen nog niet genoeg; de Azzurri brachten bovendien de Oriundi in het veld. Zuid-Amerikaanse topspelers met Italiaanse roots werden genaturaliseerd. Officieel mocht dit alleen als een speler langer dan 3 jaar niet voor een ander nationaal elftal gespeeld had, wat bij 3 spelers niet het geval was.

Meer weten over hoe Hitler en Mussolini sport gebruikten om hun ideologie te promoten?

Argentinië 1978: juichen in de schaduw van de dood

Het WK van 1978 vond plaats onder toeziend oog van de bloedige militaire junta van dictator Jorge Videla. Terwijl de Argentijnse fans de longen uit het lijf schreeuwden op de tribunes, voltrok zich vlak buiten het stadion een verschrikkelijk drama.

De beruchte ESMA-gevangenis, waar de junta duizenden dissidenten martelde en via ‘dodenvluchten’ in de oceaan wierp, lag op amper een paar kilometer van het Monumental-stadion. Gevangenen verklaarden later dat ze de goals van het Argentijnse elftal in hun cellen konden horen.

Sportief gezien gebeurde er dit toernooi ook iets verdachts. Argentinië moest in de tussenronde met minimaal 4-0 van Peru winnen om aartsrivaal Brazilië voorbij te streven. Peru bood geen enkele weerstand en het werd 6-0. Tot op de dag van vandaag bestaan er hardnekkige geruchten dat Peru werd omgekocht met tonnen gratis graan en het vrijlaten van Peruaanse politieke gevangenen.

Frankrijk 1998: het verijdelde terreurcomplot van Al-Qaida

In 1998 ontsnapte de voetbalwereld aan een catastrofe. Europese inlichtingendiensten ontdekten een angstaanjagend complot van de Algerijnse terreurgroep GIA, gefinancierd door Osama bin Laden. 

• Het doel: de wedstrijd Engeland-Tunesië in Marseille op 15 juni 1998.
• Het plan: terroristen wilden het veld bestormen om Engelse spelers (waaronder een jonge David Beckham) te gijzelen of te vermoorden, het hotel van het Amerikaanse team aanvallen, én een gekaapt vliegtuig laten crashen op een nabijgelegen kerncentrale.
• De afloop: dankzij een gecoördineerde inval in zeven Europese landen werden voorafgaand aan het toernooi meer dan honderd vermoedelijke terroristen opgepakt. Het toernooi bleef veilig.

Spanje 1982: de ‘Anschluss’ van Gijón 

Wat gebeurt er wanneer twee buurlanden kunnen profiteren van een gunstige uitslag? Dan krijg je een van de meest beschamende wedstrijden uit de voetbalhistorie. Tijdens het WK 1982 wisten West-Duitsland en Oostenrijk exact wat ze moesten doen nadat Algerije haar laatste groepswedstrijd een dag eerder al had gespeeld: een nipte Duitse zege van één of twee doelpunten verschil zou beide Europese landen naar de volgende ronde brengen ten koste van de Noord-Afrikanen 

Na de 1-0 van de Duitser Horst Hrubesch in de tiende minuut stopten beide teams simpelweg met voetballen. Tachtig minuten lang werd de bal plichtsgetrouw over de breedte gepasst, tot woede van het Spaanse publiek dat met bankbiljetten zwaaide. 

In de volksmond werd de wedstrijd spottend de Anschluss genoemd. Het schandaal dwong de FIFA tot een permanente regelwijziging: sindsdien worden de laatste groepswedstrijden op eindtoernooien altijd exact op hetzelfde tijdstip gespeeld.

Mexico 1986: de Falklandoorlog en de Hand van God

De kwartfinale tussen Argentinië en Engeland in 1986 was geen gewone voetbalwedstrijd. Slechts vier jaar daarvoor stonden beide landen nog tegenover elkaar in de bloedige Falklandoorlog, die door de Britten werd gewonnen. De spanningen in Mexico-Stad waren om te snijden.

Diego Maradona besloot de geopolitieke rekeningen eigenhandig te vereffenen. Hij scoorde de openingstreffer door de bal met zijn vuist over de Engelse keeper Peter Shilton heen te tikken. De scheidsrechter zag het niet. Na afloop sprak Maradona de iconische woorden dat het doelpunt tot stand kwam "een beetje met het hoofd van Maradona, en een beetje met de hand van God". Pas in 2005 gaf hij officieel toe dat het puur valsspelen was. Voor de Argentijnen was het de ultieme, poëtische wraak.

Meer weten over het 'Hand van God' incident?

West-Duitsland 1974: de zwembadaffaire 

Het fabelachtige Oranje van 1974 leek op weg naar de wereldtitel. Totdat de Duitse krant Bild-Zeitung de avond voor de finale toesloeg met een vernietigend artikel onder de kop: Cruyff, Sekt, nackte Mädchen und ein kühles Bad.

Het verhaal claimde dat de Nederlandse spelers een wild naaktfeest hadden gevierd met Duitse escorts in het zwembad van hun hotel. Johan Cruijff was de hele nacht voor de finale klaarwakker om telefonisch aan zijn woedende vrouw Danny uit te leggen wat er (niet) was gebeurd. Een slapeloos en afgeleid Oranje verloor de finale een dag later met 2-1 van West-Duitsland. Later werd beweerd dat journalisten van Bild de dames uitgenodigd hadden en bewust bij de Oranjespelers plaatsten.

Meer weten over wat er gebeurde tijdens de beroemde zwembadaffaire?

Chili 1989: het scheermesje van Roberto Rojas

Hoewel dit incident plaatsvond tijdens de kwalificatie voor het WK van 1990, is de list zo bizar dat hij in dit rijtje thuishoort. Chili móést van Brazilië winnen in het Maracanã-stadion om het WK te halen, maar stond met 1-0 achter. Toen er in de 67e minuut een vuurpijl vanuit het Braziliaanse publiek vlakbij de Chileense keeper Roberto Rojas landde, stortte hij theatraal ter aarde.

Rojas werd met een bebloed gezicht van het veld gedragen en de wedstrijd werd gestaakt. De FIFA startte een onderzoek en ontdekte via videobeelden dat de vuurpijl Rojas nooit had geraakt. De keeper had een scheermesje in zijn handschoen verstopt en had in de chaos een snee in zijn eigen voorhoofd gemaakt om een reglementaire overwinning te forceren. De list mislukte flink: Rojas werd voor het leven geschorst en Chili werd uitgesloten van deelname aan het WK van 1994. 

Kookpot van emoties

De geschiedenis laat zien dat de hoge belangen die bij een WK komen kijken regelmatig zorgen voor behoorlijk wat controverse. En de kookpot beperkt zich niet alleen tot propaganda of politieke motieven; ook op het veld koken de emoties regelmatig over. 

Denk aan de spuugpartij tussen Frank Rijkaard en Rudi Völler tijdens het WK van 1990, of de Slag van Neurenberg in 2006, waar Nederland en Portugal elkaar letterlijk van het veld schopten in een wedstrijd die eindigde met een WK-record van 16 gele en 4 rode kaarten.

Schandalen en controverse zijn dus niet uniek voor dit WK in Noord-Amerika, maar zijn door de geschiedenis heen onlosmakelijk met het toernooi verbonden.