Van bondgenoten tot vijanden: de Chinees-Vietnamese oorlog

Na de val van Saigon in 1975 en de hereniging van Vietnam, leek de rust terug te keren in het door oorlog verscheurde land. Echter brak enkele jaren later opnieuw een korte, maar bloedige oorlog uit in Vietnam. Niet met een Westerse mogendheid, maar met China, dat een paar jaar eerder het Noord-Vietnamese leger nog had bijgestaan!

Verslechterde relaties tussen communistische staten

Het communistische China en de Sovjet-Unie waren bondgenoten van Noord-Vietnam tijdens de oorlog tegen het Amerikaans georiënteerde zuidelijke regime. China en de Sovjet-Unie waren ten einde van de Vietnamoorlog echter geen goede vrienden meer. Vanaf 1956 begonnen de ideologische verschillen tussen de Volksrepubliek China en de Sovjet-Unie zichtbaar te worden. Het werd duidelijk dat de landen andere visies op het communisme hadden en China was van mening dat Rusland te mild was tegenover het westen. De relaties tussen de twee landen verslechterden geleidelijk en in 1961 werd het bondgenootschap openlijk verbroken.

Voor China liep ook de spanning met Vietnam op. In 1974, terwijl de oorlog tegen de Amerikanen nog steeds woedde, veroverde China de Paraceleilanden op Zuid-Vietnam. Noord-Vietnam bemoeide zich niet met de Chinese claim op de eilanden; ze hadden al genoeg aan hun hoofd en een conflict met nóg een ander groot en machtig land zat er niet in. Na afloop van de oorlog hernieuwde het herenigde Vietnam toch de claim. Toen China zag dat de Sovjet-Unie en Vietnam een militair bijstandsverdrag hadden gesloten, begon het land zich in het nauw gedreven te voelen. China zocht daarom op zijn beurt steun bij Amerika. Amerika zag China graag als een nieuwe bondgenoot, ook omdat het land meer naar een vrijemarkteconomie leek te bewegen. Een historische ontmoeting tussen Mao Ze Dong en Richard Nixon volgde, die zowel vriend als vijand verraste.

Cambodja dat van 1975 tot 1979 bekend stond als Democratisch Kampuchea, viel net als het buurland en bondgenoot Vietnam onder een communistisch regime. Desondanks boterde het niet tussen het Vietnamese communistische regime en dat van Cambodja. ‘De Rode Khmer’ zoals de communistische Cambodjanen werden genoemd, voelden zich al langer bedreigd door de autoritaire Vietcong en er waren voortdurend kleine grensconflicten. Toen in 1977 de Rode Khmer anti-Vietnamese zuiveringen uitvoerden in hun eigen land, verbrak Vietnam het bondgenootschap.

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook!

Invasie van Cambodja

Het jaar erop bereidde Vietnam voor op een invasie van Cambodja. Op 25 december 1978 werd deze invasie werkelijkheid. Nog geen twee weken later werd de hoofdstad Phnom Penh veroverd en een week later werd de Thaise grens in het westen bereikt. Het door China gesteunde regime van Democratisch Kampuchea werd vervangen en de Volksrepubliek Kampuchea nam de macht over. De gevluchte Rode Khmer bleven actief op het platteland van Cambodja, omdat alleen de grote steden en wegen bezet konden worden door de Vietnamezen.

China’s korte, maar verwoestende strafexpeditie naar Vietnam

China lanceerde op 17 februari 1979 op zijn beurt zelf ook een invasie in Vietnam gepland met als doel om de Vietnamezen uit Cambodja te laten terugtrekken. De Sovjet-Unie werd gewaarschuwd zich niet te bemoeien met de invasie.

Vietnam plaatste 300.000 troepen rondom Hanoi om de Vietnamese hoofdstad te verdedigen, terwijl er enkele duizenden naar het noorden werden gestuurd om het met guerrillatactieken op te nemen tegen de Chinese aanvallers. Het Chinese leger maakte zich klaar om het plaatsje Lang Son in te nemen en hoopte dat Vietnam uit wanhoop de eenheden in Cambodja zou terugroepen, wat Vietnam niet deed. Op 6 maart 1979 nam China na een bloedige strijd China Lang Son en omringende gebieden in. Ondanks de overwinning leden de Chinezen grote verliezen. Met de guerrilla tactieken die enkele jaren eerder nuttig waren gebleken tijdens hun strijd tegen Amerika, wisten de Vietnamezen China veel weerstand te bieden. Al op de dag dat Lang Son in werd genomen, noemde China de strafexpeditie ‘een succes’ en de eenheden werden teruggeroepen. De Chinezen schakelden op de weg terug de tactiek van de verschroeide aarde in om zo het land nog verder te verzwakken. Vietnamese dorpen en gebieden werden door het Chinese leger geplunderd en vernield.

Chinees-Vietnamese grens

De Chinees-Vietnamese oorlog die na nog geen maand al eindigde, leverde economische schade op voor zowel Vietnam als China en aan beide kanten vielen veel doden. Het noorden van Vietnam lag als gevolg van de oorlog in puin en China’s doel om Cambodja te beschermen tegen Vietnam was onhaalbaar gebleken. Voor de Sovjet-Unie was het nadien duidelijk dat de Zuidoost-Aziatische bondgenoten beschermen tegen zowel China, als nu ook Amerika, een immense opgave zou zijn. 3 april 1979 verbrak China officieel het bondgenootschap met de Sovjet-Unie. Twee jaar later begonnen China en Vietnam diplomatieke relaties te herstellen toen de Vietnamese troepen, die zich nog steeds in Cambodja bevonden, werden teruggetrokken. In 1999 werd een formele overeenkomst gesloten over de Chinees-Vietnamese landsgrens.