Waarom dansen leeuwen tijdens Chinees Nieuwjaar?

Het Chinese Nieuwjaar is begonnen en zoals ieder jaar is bij vieringen de opvallende leeuwendans te zien. Deze eeuwenoude traditie waarbij twee spelers in een gedeeld pak een kleurrijke leeuw laten dansen, zou geluk brengen en geesten wegjagen. De oorsprong van de dans kent meerdere verhalen. Waarom brengen dansende leeuwen voorspoed en wat betekenen de verschillende kleuren?

In het oude China liggen gedocumenteerde geschiedenis en mythologische volksverhalen vaak erg dicht bij elkaar. Daarom zijn de verschillende verhalen over het ontstaan van de leeuwendans erg poëtisch en kleurrijk. Een andere bekende dans die hoort bij de traditie van Chinees Nieuwjaar is de drakendans. Naast dat er bij de drakendans een draak danst in plaats van een leeuw, verschilt deze ook doordat de draak geen kostuum is en door een langere stoet wordt uitgevoerd.

Nian wegjagen

Het oudste verhaal over de leeuwendans speelt zich duizenden jaren geleden af in het jaar 2697 voor Christus. Op een dag verscheen er een beest dat mensen, dieren en zelfs baby’s verslond. De naam van het wezen was ‘Nian’, ofwel ‘jaar’ in het Chinees. Nian was zo snel en sterk dat zelfs de machtige os en tijger hem niet konden verslaan. De mensen vroegen toen de leeuw om hulp. De leeuw wist hem te verwonden en Nian zwoer terug te keren en wraak te nemen. Tot schrik van de mensen keerde Nian inderdaad precies een jaar later terug, maar de leeuw kwam dit keer niet te hulp geschoten. Nadat hij van het monster had gewonnen, kreeg de leeuw namelijk een nieuwe taak: het bewaken van de keizerlijke poort. De bevolking maakte toen een leeuwenpak gemaakt van bamboe en doeken en twee mannen lieten het pak net zo bewegen als de leeuw. Nian viel voor de strik en vluchtte uit angst weg. De leeuwendans wordt nog steeds ieder jaar uitgevoerd om het monster weg te jagen.

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook!

De Krijgersmonnik

Een ander verhaal over de leeuwendans en tevens een van de bekendste mythes over de Leeuwendans gaat over een leeuw die een klein dorp terroriseerde. Een krijgersmonnik hoorde over de leeuw en trok naar de bergen om hem te verslaan. De monnik vocht drie keer met de leeuw, maar het lukte hem niet om hem te vangen. De monnik schakelde toen hulp in van een aantal dorpsbewoners en leerde hen de krijgskunst ‘wushu’, beter bekend als Kung Fu. Gezamenlijk slaagden ze erin de leeuw te verslaan. Om deze overwinning te vieren, imiteerden de dorpsbewoners de bewegingen van de dappere strijders, waaruit de leeuwendans ontstond.

Leeuwendans

De droom van de keizer

De eerste keer dat we met zekerheid weten dat mensen de leeuwendans uitvoerden was in China tijdens de Tang-dynastie (618 tot 906 na Christus). Er wordt gezegd dat Chinese keizer in een droom werd gered door een dier dat hij niet kende. De keizer beschreef de ochtend erna de droom aan zijn ministers die concludeerden dat het een leeuw afkomstig uit het westen moet zijn geweest. De keizer liet zijn lijfwachten bewegen zoals de leeuw in de droom dat zou hebben gedaan en daarmee werd de allereerste leeuwendans uitgevoerd.

De leeuwendans werd gedurende de Tang-dynastie alleen opgevoerd in het keizerlijk hof voor koninklijke gelegenheden. Via het leger kreeg de bevolking te weten over de dans en langzaam werd het een onderdeel van de Chinese cultuur. De gewone burger kon een brenger van geluk en beschermer tegen geesten wel waarderen. Van 1368 tot 1912 tijdens de Ming- en Qing-dynastieën was de leeuwendans niet meer weg te denken bij het Chinese volk. Chinese immigranten namen de leeuwendans mee van huis en de eeuwenoude traditie is nu nog steeds zelfs buiten Aziatische culturen te zien.

Chinese leeuw

Wat betekenen de felle kleuren van de leeuwen?

De dansende leeuwen zijn in allerlei verschillende kleuren te zien. Veel van de kleuren hebben een diepere symbolische betekenis. Zo staat een groene leeuw voor vriendschap en zijn gouden en zilveren leeuwen populaire kleuren omdat ze voor rijkdom staan. Witte leeuwen die met rouw worden geassocieerd zijn exclusief te zien bij begrafenissen.

De rode, zwarte en gele leeuw hebben naast symbolische thema’s ook ieder hun eigen beschermheren. Dit zijn drie beroemde generaals uit Chinese geschiedenis: Guan Yu (beschermheer van de loyale rode leeuw), Zhang Fei (beschermheer van de krachtige, agressieve zwarte leeuw) en Liu Bei (beschermheer van de hemelse gele leeuw). De generaals staan bekend als ‘de drie gezworen broeders van de perziktuin’ die rond het jaar 180 na Christus in een perziktuin zweerden de Han-dynastie te beschermen (25-220 na Christus). Belangrijk om te onthouden is dat dit de geromantiseerde versie van het verhaal is zoals beschreven in het 14e -eeuwse Chinese boek De Roman van de Drie Koninkrijken. Een betrouwbaardere bron uit de derde eeuw na Christus, suggereert dat de drie generaals niet letterlijk zweerden broeders van elkaar te zijn maar dat ze elkaar ‘als broers’ zouden behandelen.