investituurstrijd gang naar canossa

De gang naar Canossa

Canossa 1077 – Keizer Hendrik IV van het Heilig Roomse Rijk komt na een lange boetetocht door de Alpen, die hij te voet heeft afgelegd, in de barre wintertijd aan bij de burcht van Canossa. In deze burcht van Mathildis van Canossa bevindt zich Paus Gregorius VII die Hendrik IV heeft geëxcommuniceerd.

Investituurstrijd

Hendrik IV werd geëxcommuniceerd omdat hij de geestelijken in zijn land gebruikten voor zijn politieke beleid. Hij stelde bisschoppen aan als heersers omdat zij, anders dan de adel, geen kinderen kregen en de heerschappij over het grondgebied dus niet erfelijk kon worden opgedeeld. Hierdoor kon de Duitse keizer bij de sterfte van een heerser altijd zelf een nieuwe loyale geestelijke op zijn plaats zetten. Gregorius VII was bang om teveel grip op de geestelijkheid te verliezen. Hij sprak Hendrik hierop aan, maar de keizer wilde zijn beleid niet aanpassen. Daarop excommuniceerde de paus Hendrik.

Gevolgen van de excummunicatie van Hendrik IV

De excommunicatie van Hendrik IV betekende dat hij werd uitgesloten uit de kerkelijke gemeenschap en dus niet zijn sacramenten toegediend kon krijgen. Volgens de katholieke kerk zijn de sacramenten van belang voor het zielenheil en kon iemand die geëxcommuniceerd was dus per definitie niet naar de hemel gaan indien de ban niet opgeheven werd. Ook had een excommunicatie wereldlijke gevolgen omdat men vogelvrij verklaard werd. Dit betekende dat een ieder een geëxcommuniceerde persoon ongestraft mocht doden.

Opstand tegen Hendrik IV

Het politieke motief van Hendrik IV om het boetekleed te dragen was dat veel van zijn onderdanige koningen de excommunicatie zagen als een motief om in opstand te komen. Zo kwam Rudolph van Reinfelden tegen zijn Keizer in opstand. Nadat de paus hem vergiffenis had geschonken reisde Hendrik naar Rudolph om zijn opstand neer te slaan en de absolute heerschappij over zijn land te herstellen. Zodra hij dit had verwezenlijkt reisde hij met een leger naar Rome om Gregorius VII te verdrijven, want hoewel de paus hem had vergeven, vertrouwde hij hem toch niet volledig. Hendrik VI stelde daardoor in 1187 Clemens III aan als tegenpaus.

Meer weten

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!