Geschiedenis van shellshock

1919 - Shellshock is een psychologische stoornis die veroorzaakt wordt door blootstelling aan de gruwelijkheden in een oorlog. Lange tijd worden soldaten die hieraan lijden voor deserteurs aangezien. Shellshock wordt nog niet als ziekte beschouwd, maar als een poging van bedriegers om onder het vechten uit te komen. Op 7 november wordt de laatste aan shellshock lijdende militair geëxecuteerd wegens desertie. 

Symptomen van shellshock zijn gevoels- en bewegingsstoornissen, slapeloosheid, angst, emotionele labiliteit, afsluiting van de omgeving en hallucinaties. Deze stoornis ontstaat door de gruwelijkheden in een oorlog en is van alle tijden. De Romeinen noemden de aandoening oorlogsnostalgie, omdat volgens hen de symptomen door heimwee veroorzaakt zouden worden. Tijdens de Napoleontische oorlogen werd er gesproken van oorlogstrauma’s. In 1880 verscheen er een boek over het fenomeen zenuwuitputting tijdens oorlog. Dit werd echter nog niet als ziekte beschouwd, maar als een poging van bedriegers om onder het vechten uit te komen. Vanaf dat moment werd er meer onderzoek gedaan naar de aandoening. Zo is het onderwerp op een Duits congres in 1907 behandeld. Hier kwamen zenuwstoornissen ter sprake die gesignaleerd waren bij Russische soldaten tijdens de Russisch-Japanse Oorlog in 1905.

De Eerste Wereldoorlog kende met zijn gruwelijke loopgravenoorlog veel soldaten die aan shellshock leden. Fysiek mankeerden zij niks, maar zij trokken zich terug in waanzin. Zij werden veelal niet behandeld, omdat zij uiterlijk niets mankeerden. Sommigen werden zelfs terug naar het front gestuurd. Er werd geen behandeling ontwikkeld en patiënten werden naar huis gestuurd en in inrichtingen opgenomen. Wel werd er steeds meer onderzoek gedaan naar het fenomeen.

Charles Myers (1873-1946) was een Britse psycholoog die de ernst van de aandoening inzag en de term shellshock introduceerde. Hij werd in de Eerste Wereldoorlog naar het front gestuurd om soldaten te behandelen en hij probeerde ervoor te zorgen dat zij niet als deserteurs geëxecuteerd werden. Vanaf 1916 werd er door de Britse overheid een richtlijn ingesteld voor de behandeling van shellshock. Eind 1917 werd er een wet aangenomen die verbood de soldaten die leden aan shellshock te executeren zonder grondig onderzoek. Het duurde nog een jaar voordat de wet werkelijk wet gehandhaafd. Op 7 november 1918 werd de laatste soldaat die aan de ziekte leed geëxecuteerd.

Meer weten

De Barbaren geeft een schitterend overzicht van de voorouders van de hedendaagse Europeanen.

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!