Cleopatra

Cleopatra: Verleider van Romeinen

Themamaand Oudheid - Cleopatra wordt in films, toneelstukken en boeken overwegend afgebeeld  als een mooie, verleidelijke vrouw. Toch lijkt Cleopatra niet zo mooi te zijn geweest als gedacht werd. Wel wist zij twee Romeinse leiders te verleiden: Julius Caesar en met Marcus Antonius. Als het niet haar schoonheid was, wat was dan haar kracht om de Romeinse mannen aan zich te binden?

Caesar als redder in nood

Cleopatra VII Philopator was vanaf de dood van haar vader, in 51 v. Chr., verwikkeld in een machtsstrijd met haar broer en tevens echtgenoot, Ptolemaeus III. Cleopatra wilde de macht over Egypte niet met hem delen. De traditie schreef echter voor dat de man altijd het machtigst was en dus werd Cleopatra 48 v. Chr. verjaagd uit Egypte. De Romeinse Julius Caesar wilde Egypte inlijven als provincie. Nadat Ptolemaeus III Caesar gunstig wilde stemmen door hem een hoofd van een vijand, die tevens zijn schoonzoon was aan te bieden, joeg hij Caesar juist tegen hem in het harnas. Cleopatra wilde gebruik maken van de situatie en liet zich, gerold in een tapijt, naar Caesar smokkelen.


Titel: Lampas
Redactie: Casper de Jonge e.a.
ISBN: ISSN_01658204
Uitgever: Verloren
Prijs: €15,-

   


Het hart van Caesar veroverd

Hoewel Caesar en Cleopatra beide getrouwd waren, werden zij verliefd. Naast liefde waren er waarschijnlijk ook politieke motieven voor deze relatie. Cleopatra wilde terug aan de macht komen in Egypte, een plan waar Caesar haar bij kon helpen en wat hij ook deed. Caesar hoefde op zijn beurt niet langer te strijden om Egypte in te lijven als provincie. Met Cleopatra aan de macht werd Egypte een protectoraat. Hij stationeerde drie legioenen in Egypte. Daarnaast gaf hij Cyprus terug aan Egypte waardoor de omzet toenam, Cleopatra de belastingen kon verlagen en de Egyptische economie verbeterde.

Liefdesbaby en dood van Caesar

CaesarionCaesar en Cleopatra trouwden en met Caesar kreeg Cleopatra in 47 v. Chr. één van haar vier kinderen: Ptolemy XV Philopator Philometor Caesar, liefkozend Caesarion genoemd. Caesar erkende hem nooit als officiële zoon. Cleopatra en Caesarion brachten veel tijd door in Rome. Officieel was het niet toegestaan voor een Romein om met een buitenlandse vrouw te trouwen, daarnaast was Caesar al getrouwd met Calpurnia, voordat hij met Cleopatra trouwde. De inmiddels tot ‘dictator voor het leven’ benoemde Caesar zorgde voor veel scheve blikken. Ook ging er een gerucht rond dat Caesar de hoofdstad wilde verhuizen van Rome naar Alexandrië. De senaat was hier niet blij mee. De leden van de senaat planden een moordaanslag op de dictator en voerden deze uit op 15 maart 44 v. Chr.

Na Caesars dood

Vlak voor Caesars dood ging het gerucht dat Cleopatra opnieuw zwanger was. Na Caesars dood werd echter gezegd dat zij een miskraam had gehad en Cleopatra keerde angstig terug naar Egypte. Hier maakte zij Caesarion medeheerser van Egypte. In de burgeroorlog die uitbrak in Rome na het overlijden van Caesar, steunde zij het kamp van de sympathisanten van haar inmiddels overleden man. Dit gebeurde zowel emotioneel als fysiek door militaire steun. De burgeroorlog werd door hen gewonnen en het rijk werd opgedeeld tussen de drie grootste Romeinse leiders.

Nog een machtige Romein

Marcus Antonius was één van hen. Hij wilde echter zijn rijk uitbreiden en had daarbij Cleopatra’s hulp nodig. Hij besloot in 41 v. Chr. haar loyaliteit te testen door haar te beschuldigen van de roddels dat zij zou hebben samengewerkt met de vijand tijdens de burgeroorlog. Tijdens een etentje probeerde Cleopatra Antonius in te pakken met haar charmes en dure cadeaus. Daarna legde ze uit dat het haar zus was die de vijand geholpen had en niet zij. Cleopatra wond ook deze Romeinse leider om haar vinger en Antonius spendeerde veel tijd in Alexandrië met haar. Ook in deze relatie was dus weer sprake een politieke achtergrond.

Zij leefden nog lang en gelukkig

Met Antonius kreeg Cleopatra nog drie kinderen. Ook Antonius’ relatie met Cleopatra werd, net als bij Caesar, niet op prijs gesteld. Senecca schreef: “Marcus Antonius was een geweldige man, een man van voornaam vermogen; maar wat hem ruïneerde en hem in vreemde gewoontes en niet-Romeinse ondeugden dreef, als het geen dronkenschap was, – niet minder krachtig dan wijn – was het dan de liefde voor Cleopatra?” Antonius trouwde echter ook met Octavia, wat meer een symbolisch huwelijk zou zijn geweest. Cleopatra en Antonius leefden een tijd van elkaar gescheiden, tot 37 v. Chr. In 36 v. Chr. besloot hij Octavia weg te sturen en voor Cleopatra te kiezen. Tijdens zijn triomf intocht in Alexandrië, en niet in Rome, noemde hij Cleopatra de ‘Queen of Queens’.

Tot de dood ons scheidt

In 32 v. Chr. werd Cleopatra formeel geduid als vijand van Rome en haar werd dan ook de oorlog verklaard. Antonius en Cleopatra waren al begonnen met de oorlogsvoorbereidingen nadat Antonius de scheiding met Octavia had aangevraagd. Deze voorbereidingen waren echter niet toereikend en Antonius verloor met zijn manschappen. Toen hij verloren had en bijna meegenomen werd naar Rome, pleegde hij zelfmoord door zich meerdere malen op zijn zwaard te laten vallen. Cleopatra daarentegen probeerde Octavian te verleiden, de vijand. Deze Romeinse leider ging echter niet op haar versiertrucs in en zij werd meegenomen als slaaf naar Rome. Ook Cleopatra pleegde zelfmoord door zichzelf te laten bijten door een adder.

Politiek motief

Door haar verleidingstrucs wist zij twee Romeinse leiders om haar vinger te winden. Wat zowel de desbetreffende Romeinen, alsook Cleopatra, veel politieke voordelen opleverde. Dat er een politiek motief achter de relaties zat, en dat de Romeinse leiders dus niet per definitie op haar schoonheid vielen, is een van de mogelijkheden.

Bronnen:

L. de Blois & R.J. van der Spek, Een kennismaking met de Oude Wereld (Bussum 2010) 207-210.

kunst-en-cultuur.infonu.nl, Het liefdesleven van Cleopatra

ancientegyptonline.co.uk, Cleopatra and Julius Caesar

ancientegyptonline.co.uk, Cleopatra after the assassination of Julius Caesar

ancientegyptonline.co.uk, Cleopatra and Mark Antony

ancientegyptonline.co.uk, Death of Cleopatra

scholaradvisor.com, cleopatra relationships

en.wikipedia.org, Cleapatra - Relationship with Julius Caesar

en.wikipedia.org, Caesarion

Afbeeldingen:

commons.wikimedia.org, The suicide of Cleopatra

en.wikipedia.org, Caesarion, from the "Unravel the Mystery" Cleopatra exhibit

Meer weten

De Barbaren geeft een schitterend overzicht van de voorouders van de hedendaagse Europeanen.

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!