kerstboom kerstbal geschiedenis uitvinding

Geschiedenis van de kerstbal

Ze zijn er in alle soorten, kleuren en maten, de één nog mooier dan de ander. Vaak liggen ze het hele jaar te verstoffen in een doos verstopt op zolder, in de kelder of in het opberghok. Maar als kerst weer voor de deur staat en de kerstboom weer opgetuigd moet worden, komen ze allemaal weer tevoorschijn: kerstballen. Pas in 1831 werd de eerste glazen kerstbal geblazen.

De kerstbal is terug te voeren naar de tijd van het midwinterfeest. Men dacht toen dat je ongeluk kon uitbannen door glimmende voorwerpen op te hangen. Kwade geesten en heksen zouden namelijk bang zijn voor spiegels en zodoende boden de opgehangen objecten bescherming tegen dit kwaad.

Heksenballen

Deze geloofsovertuiging bleef lang bestaan en in de achttiende eeuw werden heksenballen gebruikt. Heksenballen lijken sterk op onze moderne kerstballen. Ze werden gemaakt in het achttiende eeuwse Engeland om kwade geesten af te weren. Omdat heksen geen spiegelbeeld zouden hebben, dacht men in de weerspiegeling van de ballen heksen te kunnen herkennen. Sommigen dachten ook dat vanwege de mysterieuze verbuiging van het licht, boze krachten werden afgeschrikt. Zodra een heks of boze geest de bal aanraakte, werd hij of zij gevangen in de heksenbal. Ze werden opgehangen voor het raam, zodat het kwaad buiten de deur zou blijven. Met de geleidelijke afname van het bijgeloof in de negentiende eeuw werden deze heksenballen steeds vaker gebruikt als decoratie. Het is dus zeer aannemelijk dat de Oost-Europese glazenblazers zich baseerden op deze ornamenten uit de achttiende eeuw.

De eerste kerstbal

Voordat de kerstbal geïntroduceerd werd, hing men papieren slingers, appels en figuurtjes in de boom. Dankzij de opkomst van de glasblazerij in Oost-Europa in de negentiende eeuw kwam hier verandering in. In 1831 blies glasblazer Linder uit de Vogezen de eerste glazen kerstbal. In die tijd werden er voornamelijk appels gebruikt als decoratie in de Vogezen, maar door grote droogte die winter waren appels en noten een schaarste. De glasblazer besloot een grote kraal te blazen. De inspiratiebron hiervoor was waarschijnlijk de oudere heksenbal. De kerstbal was geboren. Zijn idee veroverde vervolgens de wereld.

Ontwikkeling van de kerstbal

Deze oorspronkelijke kerstbal was een glazen bol met een metalen laagje aan de binnenkant. Al gauw kreeg men in de negentiende eeuw het idee om de ballen aan de kerstboom te hangen. Sommige historici denken dat het nog steeds een functie had in het tegengaan van jaloezie. Wanneer er namelijk cadeautjes onder de boom lagen zou een gast niets durven te stelen vanwege zijn spiegelbeeld in de kerstballen. Sinds het eerste ontwerp van de glazenblazers maakte de kerstbal allerlei transformaties door. Er werden glitters opgeplakt, er werd gespeeld met allerlei kleuren en sinds de jaren vijftig worden ze steeds meer van kunststof gemaakt in plaats van glas. Uiteindelijk blijkt de kerstbal niet meer weg te denken uit de kerstsfeer. Ook al hebben Nederlanders geen cent meer te besteden vanwege een crisis, dan koopt men ze wel bij de kringloopwinkel.

Leestips-Boeken

 

Titel: Nederlandse jaarfeesten en hun liederen door de eeuwen heen
Auteur: Marita Kruijswijk en Marian Nesse
ISBN: 9789065509338
Uitgever: Verloren
Prijs: € 20,-

 

Meer weten

Meer lezen over: 

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

8x per jaar de beste geschiedenis in de bus

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!

Neem nu een abonnement en krijg drie schitterende cadeau's!