Hindoestaans Holifeest: kilo’s kleurpoeder en het begin van de lente

Hindoes vieren vandaag een van de oudste en meest bekende tradities binnen hun religie: Holi Phagwa, ook wel 'Holi' genoemd. Tijdens dit jaarlijks terugkerende feest gooien mensen kleurpoeders en parfums naar elkaar om het begin van de lente te vieren en de overwinning van het goede op het kwade. Wat is het verhaal achter deze eeuwenoude en kleurrijke traditie?

Het vieren van de overwinning van het goede op het kwade vindt zijn oorsprong in het Indiase volksverhaal over de arrogante koning Hiranyakashipu en zijn zoon Prahalaad, dat stamt uit de 2e eeuw na Christus. Hiranyakashipu was een koning die zijn macht wilde vergroten en bij Brahma, de god van vernietiging en herstel, om onsterfelijkheid had gevraagd. Toen hij van Shiva, de god van de vernietiging, de zegen ontving niet gedood te worden door mens of dier, overdag of ’s nachts, binnen of buiten, waande de koning zich onsterfelijk en regeerde hij als een Tiran over zijn volk. Hij dwong hen bovendien hem te aanbidden als de enige God die er was.

Prahalaad en Vishnu

De mensen gehoorzaamden de koning, omdat ze bang waren om anders gedood te worden. Alleen Hiranyakashipu’s zoon Prahalaad weigerde zijn vader te aanbidden, en zei dat Vishnu al zijn god was. Vishnu was de beschermgod van het heelal en waker over het welzijn van de mens. Als reactie op Prahalaad was de koning in woede uitgebarsten en bedreigde hij zijn zoon met de dood als hij hem niet zou aanbidden. Prahalaad genoot echter de bescherming van zijn god Vishnu, waardoor hij steeds op wonderlijke wijze wist te ontsnappen aan de moordpogingen van zijn vader.

Het beste van IsGeschiedenis in je inbox? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Helemaal niks missen? Volg ons op Facebook!

Holika

Hiranyakashipu’s zus ‘Holika’ wilde de koning op een dag helpen Prahalaad om te brengen door hem te lokken naar een brandstapel, waar ze samen zogenaamd een offer zouden brengen aan de god Vishnu. Holika zou daarbij een onbrandbaar kleed aantrekken zodat alleen Prahalaad zou omkomen door het vuur. Toen de brandstapel werd aangestoken kwam echter alleen Holika om. Vishnu verscheen kort daarna in de gedaante ‘half leeuw, half mens’ en scheurde de koning met zijn klauwen aan stukken. Dit gebeurde bij schemering in een deuropening, waardoor Shiva’s zegen niet geschonden werd. Prahalaad bleef uiteindelijk ongeschonden, waarmee het goede het kwade overwon.

Herdenking

De verbranding van Holika wordt door de hindoes jaarlijks herdacht. In de aanloop daartoe planten de Hindoes altijd eerst de zogenaamde Rearh-plant als symbool voor ‘het goede’, waarna er gebeden, offerandes en lofzangen volgen om welzijn voor de hindoegemeente te verwerven. Na de offerandes wordt de Rearh-plant, het symbool van het goede, weer verwijderd, en beginnen de Hindoes met de volgende ceremonie die plaats vindt op de laatste dag van de maand Phaalguna, namelijk tijdens volle maan.

Hindoestaans voorjaarsfeest

Tijdens deze ceremonie wordt op symbolische wijze het kwade (‘holika’) verdreven door middel van verbranding op een grote brandstapel. Tegelijkertijd worden ceremoniële liederen gezongen en dansen de hindoes om het vuur heen om de overwinning van het goede te vieren. Het strooien met kleurpoeder en –water vindt plaats nadat het vuur volledig is gedoofd, de as is afgekoeld en de priester een ochtenddienst heeft uitgevoerd. Het hindoestaanse voorjaarsfeest breekt dan los en duurt tot diep in de nacht.

Kleurpoeder

Met het Holifeest of ‘Holi-Phagwa’ wordt ook het hindoestaanse nieuwe jaar ingeluid, dat volgens de hindoekalender op de dag na volle maan in de maand ‘Phaalguna’ aanvangt. Deze maand begint volgens de westerse kalender tussen 20 februari en 21 maart, afhankelijk van de maan- en zonnestand. Het strooien met kleurpoeder moet tijdens het Holifeest vooral voor vreugde en plezier zorgen en de mensen tot elkaar brengen. De hindoeïstische traditie is ook inspiratie geweest voor andere evenementen zoals The Color Run, het Kleurenblind Festival of het Mumbai Festival in Utrecht.