Invoering Algemeen kiesrecht

Stemplicht dwong mensen naar de stembus

BNN-presentator Tim Hofman probeert met allerlei middelen zoals Social Media en acties op televisie om jongeren naar de stembus te krijgen. De opkomst voor de afgelopen verkiezingen, vooral de Provinciale Statenverkiezingen (30%), zijn erg laag geweest. Van 1917 tot 1970 had Nederland een opkomstplicht voor de verkiezingen. Waarom werd de stemplicht in 1970 afgeschaft?

Actieve stemplicht sinds 1917

Vanaf 1917 was zowel bij de Eerste als Tweede Kamer verkiezingen iedereen vanaf 18 jaar verplicht om zich te melden bij een kiesbureau. Hierdoor zou de samenstelling van de Tweede Kamer een goede afspiegeling zijn van de bevolking. Dat betekent niet dat de burgers ook verplicht waren om te stemmen. Een blanco stem of niks invullen was ook toegestaan. Dit mocht immers niet gecontroleerd worden door het stemgeheim. Als de mensen niet kwamen stemmen, riskeerden ze een boete van enkele guldens. Als je meerdere jaren een boete had gekregen, moest je voor de rechter komen. In andere landen ging het zelfs zo ver dat je stemrecht werd afgepakt als je niet kwam stemmen.

Afschaffing stemplicht in 1970

Verschillende keren werd een poging ondernomen om de opkomstplicht af te schaffen. In 1967 adviseerde een commissie onder leiding van politicus Jan Berger aan de regering om de opkomstplicht af te schaffen. De mensen zouden toch wel netjes naar de stembus komen. ‘Op grond van de ervaring mag geconcludeerd worden, dat de volwassenheid van de kiesgerechtigden zo groot is geworden, dat het belang van de verkiezingen ten volle wordt beseft’ aldus de commissie. Na de afschaffing daalden de opkomst echter snel. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1998, 2002 en 2006 kwam nog geen zestig procent van de bevolking stemmen.

Stemplicht herinvoeren?

Sinds de afschaffing van de stemplicht, is de opkomst voor de Tweede Kamerverkiezingen 60 tot 80%. Dit is hoog in vergeleken met andere landen. In België hebben ze nog steeds een opkomstplicht. Daar kan je een boete krijgen als je niet gaat stemmen. Dit is overigens in veel meer landen zo. In België wordt er nu gediscussieerd over het afschaffen van de stemplicht. Tegenstanders van de stemplicht vinden dat de burgers gedwongen worden om met de politiek mee te doen. Ze zouden dan willekeurig stemmen waardoor de verkiezingsuitslag niet representatief is. Voorstanders vinden het juist goed dat de bevolking zich verdiept in de politiek. Het zijn immer hun vertegenwoordigers. Wellicht dat we over een paar jaar weer verplicht moeten stemmen.

Bronnen:

Nlkiest.nl: stemplicht
Historiek,net: stemplicht
Trouw.nl: stemplicht afschaffen
Ad.nl: Tim Hofman

Afbeelding:

Wikimedia.org: CC BY-SA 3.0 nl

Rubrieken: 

Landen: 

Lees Geschiedenis Magazine

Lees er het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór 6 augustus een abonnement.

Alles over de Atjeh-oorlog? Lees Geschiedenis Magazine

Lees er het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór 6 augustus een abonnement.

Waarom werd Nederland een monarchie? Het antwoord lees je in Geschiedenis Magazine

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór 6 augustus een abonnement.

Alles over de geschiedenis van Polen? Lees Geschiedenis Magazine

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór 6 augustus een abonnement.

Lees Geschiedenis Magazine

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór 6 augustus een abonnement.