jacht vermeende wolf Batenburg

Wilde dieren in Nederland: Toen en Nu

De wolf is teruggekeerd naar Nederland! Nadat al enkele keren een zwervende wolf werd gezien, is inmiddels bevestigd dat de wolf zich weer in Nederland gevestigd heeft. Dit na een langdurige afwezigheid. De wolf is niet het enige wilde dier dat in de afgelopen eeuwen uit Nederland verdwenen is, welke dieren kon men vroeger nog meer in het wild tegenkomen?

De Eland en de bruine beer

Gedurende de afgelopen eeuwen zijn er verschillende wilde dieren verdwenen uit Nederland. Zo liepen er ooit elanden en beren door ons land. Over de eland in Nederland is niet zeer veel bekend, al heeft hij zeker in Nederland geleefd. Een Drentse jachtvergunning uit 1025 noemt het dier, wat betekent dat deze rond die tijd nog in Nederland rondliep. Daarna verdwijnt de eland echter uit beeld.

Meerdere archeologische vondsten tonen aan dat ook de bruine beer ooit in Nederland rondwandelde. Hoewel er nog steeds bruine beren in Europa leven, verdwenen ze rond het jaar 1000 n.C. uit Nederland. Daarna wandelden er af en toe nog beren vanuit Duitsland ons land binnen, maar van een vaste berenpopulatie in Nederland was geen sprake meer. In 2016 zijn er in de Waterleidingduinen bij Amsterdam botten (een bijna complete poot) gevonden van een beer. Deze beer leefde tussen 880 en 970, en was daarmee mogelijk een van de laatste bruinen beren van Nederland.

De wolf

De wolf heeft het veel langer volgehouden in Nederland dan de eland of de bruine beer. In de 16de eeuw waren er nog veel wolven in Nederland en rond 1760 was er in Brabant zelfs sprake van een wolvenplaag. Toch is ook de wolf uiteindelijk uit Nederland verdwenen. Over de laatste wolf van Nederland bestaat nogal wat discussie. Meestal wordt echter de wolf die in 1845 werd gedood als de laatste beschouwd. Latere meldingen worden meestal als onbetrouwbaar gezien, als bestaat de mogelijkheid dat er na 1845 zwervende wolven Nederland hebben bezocht.

Invloed van de jacht

Hoewel er verschillende redenen zijn voor het verdwijnen van diersoorten uit Nederland, heeft de jacht ook een rol gespeeld. Er zijn verschillende redenen om te jagen, voorbeelden zijn ter voorziening van eigen levensonderhoud, ter vermaak, of voor populatiecontrole. De jacht op beren was in de middeleeuws Europa een populaire bezigheid onder de hoogste klassen. Een berenjacht was overigens een gevaarlijke onderneming, jagers werden dan ook vergezeld door grote honden.

Wolven veroorzaakten veel schade aan jachtwild en vee. Dit maakte henzelf ook tot prooi. Vooral boeren leden veel schade als hun vee door wolven werd gedood. Ook het nemen van maatregelen om vee te beschermen (langer op stal of weiden onder toezicht) was voor de boeren vaak al een schadepost. Onderlinge contracten en afspraken konden getroffen boeren helpen, maar er werd ook volop jacht gemaakt op de wolven. Zo hebben er in de meeste gewesten premieregelingen bestaan. Voor het doden van een wolf werd dan een premie uitgeloofd. Een succesvolle jager kon soms ook nabije dorpen langs om overal een kleine premie  te ontvangen. Aangezien dergelijke premies soms aanzienlijk hoog waren, was bewijs van het gedode dier vaak vereist.

Naast individuele jacht op wolven bestonden er ook wolvenjachten. Tussen de tientallen en duizenden mensen deden aan deze georganiseerde jachten mee. De eerste van deze jachten werd georganiseerd door op de Veluwe in 1348. Het was meestal een teveel aan wolven die tot dergelijke wolvenjachten leidde.

Toch was het niet alleen de jacht die verdwijning van verschillende soorten veroorzaakte. Het verdwijnen van leefgebied, zoals de vervanging van bossen door landbouwgrond, heeft bijvoorbeeld ook een grote rol gespeeld.

Terugkomst en herintroductie

De wolf is niet het enige dier dat is teruggekeerd in Nederland. Ook de Europese wilde kat is aan het terugkomen in Nederland. In 2017 waren er minimaal veertien wilde katten aanwezig in Zuid-Limburg. Sommige dieren krijgen wat hulp bij hun terugkomst. Zo is de otter, die in 1988 uitstierf in Nederland, in 2002 opnieuw geïntroduceerd.  Inmiddels is de populatie groeiende.

Bronnen: 

Afbeelding: 

Meer weten

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!