Vliegramp Bijlmer Bijlmerramp

De Bijlmerramp van 1992

Op 4 oktober 1992 boorde een vliegtuig van de Israëlische maatschappij El-Al zich in één van de flatgebouwen in de Amsterdamse wijk Bijlmermeer. Het vliegtuig was na het wegvallen van twee motoren onbestuurbaar geworden, waarna het tijdens de landing crashte op de flats Groeneveen en Klein-Kruitberg. Bij de ramp kwamen minstens 43 mensen om het leven.


De Boeing 747 van de Israëlische luchtvaartmaatschappij El-Al was op 4 oktober op weg van New York naar Tel Aviv en moest een tussenstop maken in Amsterdam. Hier kreeg het vrachtvliegtuig een nieuwe lading en nieuwe bemanning aan boord. Naast de drie bemanningsleden vloog Anat Solomon ook naar Tel Aviv, waar zij zou trouwen met een El-Al medewerker.


Mechanische problemen


Het vliegtuig had tijdens de vlucht van New York naar Amsterdam al enkele problemen. Er waren fluctuaties in de snelheidsregelaar van de automatische piloot, de korte golfradio werkte niet naar behoren en er waren schommelingen in de spanning van generator 3. Deze problemen werden op Schiphol provisorisch verholpen, waarna het vliegtuig richting Israël vertrok. Na het vertrek ging het al snel mis; de luchtverkeersleiding had door dat het toestel moeilijk aan hoogte won. Boven het Gooimeer werd de bemanning van de Boeing opgeschrikt door enkele harde knallen, waarna motoren 3 en 4 aan de rechtervleugel, door een scheurtje in een slagpen, afbraken en in het meer belandden.


Crash


De piloot besloot terug te keren naar Schiphol en daar een noodlanding te maken. Tijdens de aanloop naar de landing bleken de rechtervleugelkleppen echter niet meer te functioneren. Het toestel verloor bij de landing zoveel snelheid dat het onbestuurbaar werd en een scherpe duikvlucht naar rechts maakte. Het vliegtuig boordde zich, vrijwel verticaal vliegend, in de Groeneveen en Klein-Kruitbergflats, waarna een deel van het complex in brand vloog en instortte. De luchtverkeersleiding van Schiphol zag op dat moment grote rookwolken boven Amsterdam hangen en meldde op 18:35: ‘het is gedaan’.


Slachtoffers


Op het moment van de ramp waren twee politieagenten in de buurt, die meteen groot alarm sloegen. In de dagen na de ramp steeg het aantal vermisten tot boven de 1.500 en hield de overheid rekening met een dodental van boven de 200. Het officiële slachtofferaantal werd later vastgesteld op 43: de vier mensen in het vliegtuig en 39 mensen in de flats. Het werkelijke slachtofferaantal is nooit helemaal duidelijk geworden, omdat er waarschijnlijk een aantal illegale bewoners van de flats aanwezig waren op het moment van de ramp.


Nasleep


Na de ramp is er een groot onderzoek gedaan naar de oorzaken. Uiteindelijk is duidelijk geworden dat motor 3 als eerste afbrak en daarna motor 4 in zijn val meenam. Over de lading van het vliegtuig is altijd onduidelijkheid blijven bestaan; volgens de officiële lezing bevatte het toestel fruit, parfum en onderdelen, maar volgens geruchten vervoerde het vliegtuig ook militaire voorwerpen. Latere gezondheidsklachten van overlevenden van de ramp en de signalering van ‘mannen in witte pakken’ in de dagen na de ramp wakkerden deze geruchten alleen maar verder aan. Een parlementaire enquête wees in 1999 uit dat het vliegtuig vooral elektronica vervoerde en dat er geen giftige stoffen aanwezig waren.


Vandaag wordt de ramp weer herdacht bij de ‘boom die alles zag’, een boom naast de flats die de brand overleefde, en het Bijlmermonument van architect Herman Hertzberger, dat daar bijgebouwd is. Tijdens de herdenking zullen er geen vliegtuigen over de Bijlmer vliegen, wat normaal een drukke aanvliegroute is voor Schiphol.


Bronnen:


AFbeelding:


Beeldbank Stadsarchief Amsterdam, 'Vliegramp Bijlmermeer 4 oktober 1992'

Ook interessant: 

Rubrieken: 

Landen: 

Tijdperken: 

Onderwerpen: 

Lees het aankomende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 1 september 23:59 u. een abonnement.

Ontdek Geschiedenis Magazine!

Ga mee op ontdekkingstocht naar archeologische vindplaatsen in binnen- en buitenland!

Lees het aankomende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 1 september 23:59 u. een abonnement.

Lees het aankomende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 1 september 23:59 u. een abonnement.

Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief. Het is gratis!