Geschiedenis van het Catalaanse nationalisme

Afgelopen weekend hebben Catalaanse separatisten de verkiezingen gewonnen. De partijen Junts pel Sí (Samen voor ‘ja’) en het CUP (Kandidatuur Volkseenheid), hebben de meerderheid van de zetels gewonnen. De separatisten hopen door deze verkiezingsuitslag dat Catalonië zich kan afscheiden van Spanje. Nationalisme speelt al eeuwenlang een rol in de regio en de Catalanen hebben de afgelopen decennia een grote mate van autonomie verkregen.

Een eigen politieke en culturele identiteit

Catalonië is, net als bijvoorbeeld Baskenland, één van de Spaanse regio’s die een eigen aparte culturele en politieke identiteit heeft. De geschiedenis van Catalonië als autonome regio gaat terug tot 790. Dat jaar creëerde Karel de Grote de Spaanse Mark, ruwweg het huidige Catalonië, als bufferzone tussen het Frankische koninkrijk en het islamitische Spanje. Catalonië verkreeg in de eeuwen die volgden veel macht als een onafhankelijk gebied.

Het Koninkrijk Aragon

In 1137 ging Catalonië samen met het Koninkrijk Aragon, een middeleeuws koninkrijk in het oosten van Spanje. Aan de autonomie van Aragon kwam door een opvolgingscrisis aan het einde van de 15e eeuw een einde, waarna Aragon onder het koningsechtpaar Ferdinand en Isabella samen met Castilië het koninkrijk Spanje ging vormen.

De Renaixença in Catalonië

675px-Estelada_blava.svg Onafhankelijkheidsvlag van Catalonië

Na deze eenwording bleef Catalonië wel een grote mate van autonomie houden. Ook haar Cortes (parlement) en eigen wetten bleven bestaan. De Spaanse Successieoorlog (1701-1714), waarbij de Catalanen de verliezende kant steunden, maakte echter een einde aan de bevoorrechte positie van het gebied. Alle Catalaanse culturele uitingen werden vanaf dat moment verboden. De ideeën van het nationalisme bleven echter bestaan. Aan het einde van de 19e eeuw kwam er weer meer aandacht voor de Catalaanse taal en literatuur. Deze Renaixença (Renaissance) werd beïnvloed door de Romantiek, een stroming die in heel Europa leefde en veel aandacht besteedde aan het eigen volk en de geschiedenis van het volk.

Het Catalaanse Gemenebest

De afnemende Spaanse macht aan het begin van de 20e eeuw zorgde voor een verdere opleving van het Catalaanse nationalisme. De provincie werd aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw één van de meest welvarende gebieden van Spanje. Het verlies van Cuba en de Filippijnen als koloniën, beide belangrijke afzetmarkten voor het snel industrialiserende Catalonië, leidde tot het idee dat dit wel eens het moment voor Catalonië kon zijn. Onder de Lliga Regionalista van Francesc Gambó werd in 1914 het Catalaanse Gemenebest gesticht, waarbij de Catalanen een grote mate van zelfbestuur kregen. Aan dit Gemenebest kwam echter in 1925 onder de dictatuur van Miguel Primo de Rivera een einde.

Catalonië onder Franco

Tijdens de Tweede Spaanse Republiek (1931-1339) verkregen de Catalanen opnieuw een grote mate van autonomie. Francisco Franco maakte hier na zijn overwinning in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) opnieuw een einde aan en het Catalaanse nationalisme werd in de jaren ’40 en ’50 hard onderdrukt. Zo werd onder Franco’s bevel in oktober 1940 Catalaanse leider Lluís Companys gemarteld en geëxecuteerd. De dood van Franco in 1975 en de terugkeer naar de democratie in Spanje bracht wat verlichting voor Catalonië. Het gebied kreeg, net als bijvoorbeeld Baskenland en Galicië, meer rechten en het werd ingedeeld als een Autonome Gemeenschap. Jordi Pujol i Soley werd in 1980 verkozen tot president van Catalonië, het hoofd van de regionale overheid. Hij bekleedde deze positie tot 2003.

Nationalisme in de politiek

Tegenwoordig is het Catalaanse nationalisme verdeeld in grofweg twee stromingen. Er zijn nationalisten die nog steeds uit zijn op totale onafhankelijkheid, terwijl een ander deel tevreden is met de autonomie die Catalonië nu geniet. Nu hebben de separatistische partijen in Catalonië afgelopen weekend de verkiezingen gewonnen.

Of Catalonië zich nu ook echt gaat afscheiden, is niet duidelijk. Hoewel separatisten dit wel willen, is het volgens de Spaanse grondwet niet mogelijk dat regio’s zich afscheiden. Toch willen de Catalaanse separatisten binnen 18 maanden de onafhankelijkheid uitroepen. Het is nu dus afwachten hoe de situatie in Catalonië zich de komende tijd zal ontwikkelen.

<h3>Bronnen</h3>
www.volkskrant.nl <a href="http://www.volkskrant.nl/buitenland/separatisten-catalonie-beginnen-proc... target="_blank">’Separatisten Catalonië beginnen proces dat tot afscheiding moet leiden’</a>

nos.nl <a href="http://nos.nl/artikel/2059982-separatisten-catalanen-zeggen-ja-tegen-ona... target="_blank">‘Separatisten Catalanen zeggen ‘ja’ tegen onafhankelijkheid’</a>

nl.wikipedia.org <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Koninkrijk_Aragon" target="_blank">’Koninkrijk Aragon’</a>

nl.wikipedia.org <a href="https://nl.wikipedia.org/wiki/Romantiek_%28stroming%29" target="_blank">’Romantiek (stroming)’</a>
<h3>Afbeelding</h3>
Wikimedia Commons, <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Estelada_blava.svg" target="_blank">'Estelada blava'</a>, Huhsunqu

Wikimedia Commons, <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Catalan_National_Day.png" target="_blank">'2012 Catalan independence protest'</a>, Ivan McClellan

&nbsp;
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading" lang="en"></h1>

Meer weten

8x per jaar de beste geschiedenis in de bus

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg drie schitterende cadeau's!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!