Bersiapperiode breekt uit in Indonesië na de WOII

Door materiaal uit de documentaire Buitenkampers is men een filmschat op het spoor uit het voormalige Nederlands Indië. De documentaire gaat over Indische Nederlanders tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog. De Bersiapperiode, na afloop van Tweede wereldoorlog, staat bekend als erg gewelddadig. Veel Indische Nederlanders werden slachtoffer van groepen nationalistische Indische strijdgroepen.

Machtsvacuüm na de Tweede Wereldoorlog

Op 15 augustus 1945 geeft Japan zich over aan de geallieerden, waarmee de Tweede Wereldoorlog tot een einde komt. Op dat moment ontstond er in Indonesië een machtsvacuüm. Soekarno en Hatta riepen op 17 augustus 1945 de republiek Indonesië uit. Deze republiek werd echter niet door Nederland erkend en de Nederlandse regering wilde haar macht in Nederlands Indië herstellen. Het Nederlandse leger was ernstig verzwakt en kreeg op dat moment hulp van Britse troepen. Doordat deze troepen in september 1945 Java nog niet hadden bereikt werd de macht op veel plaatsen overgenomen door “Pemoeda’s’, Indonesische radicale strijdgroepen.

Pemoeda’s

De Pemoeda’s waren strijdgroepen die voortkwamen uit de jeugdbewegingen met arme jongeren die tijdens de Japanse overheersing ontstonden. Deze nationalistische strijdgroepen schrokken niet terug veel geweld te gebruiken om hun doelen te bereiken. Meestal waren de groepen erg ongeorganiseerd. De strijdkreet van de Pemoeda’s was Bersiap, wat ‘wees paraat’ betekent, waaraan de naam voor de periode is ontleend. Als wapens maakten zij vaak gebruik van kapmessen en geslepen bamboesperen.

Bersiapperiode in Indonesië

Veel Indische Nederlanders en andere Indo-Europeanen waren tijdens de oorlog door de Japanners in Jappenkampen opgesloten. Na de bevrijding waagden zij zich weer op straat. Hier merkten zij echter dat ze niet meer welkom waren en dat er een vijandige sfeer hing. Eind september arriveerden de Britse troepen. Dit was de aanleiding voor de uitbraak van geweld. De Pemoeda’s wilden de terugkeer van de oude verhoudingen en het gezag van Nederland voorkomen en begonnen met het plegen van aanslagen op Indische Nederlanders.

Het geweld escaleert

In de loop van oktober ’45 begon het geweld te escaleren. Voor hun eigen veiligheid besloot een deel van de Indische Nederlanders en andere Indo-Europeanen in de kampen te blijven. Degenen die buiten de interneringskampen verbeleven werden vaak slachtoffer van ontvoering, plundering en moord. De maanden oktober, november en december werden gekenmerkt door steeds toenemende terreur. Ook vonden er hevige gevechten plaats tussen de Pemoeda’s en de Britse troepen.

Evacuatie van Indische Nederlanders

De Indische Nederlanders en -Europeanen liepen steeds meer gevaar. De Britten begonnen met de repatriëring van de Indische Nederlanders. Veel van hen werden eind 1945 en begin 1946 met grote schepen teruggebracht naar Nederland of andere geallieerden gebieden. Het aantal slachtoffers is niet geheel duidelijk, geschat wordt dat er in deze periode 3.500 Indische Nederlanders zijn omgekomen.

Einde van de Bersiap

Pas eind december wisten de Britse troepen op delen van Java de rust te herstellen. In veel andere gebieden bleef het echter nog onrustig tot maart 1946. Op dat moment arriveerde het Nederlandse leger. Dit maakte een einde aan de gewelddadige Bersiapperiode, maar niet aan de verdeeldheid binnen Indonesië. Dit leidde in de zomer van 1947 en aan het einde van 1948 tot de politionele acties van de Nederlandse regering, voordat zij in 1949 de republiek Indonesië erkende.

Het filmmateriaal bevat beelden van een gezin op Java kort voor de Japanse inval. Kort na deze inval is de rest van het filmmateriaal in een put verstopt.


Leestips-Boeken

Titel: Gezag is gezag - Kanttekeningen bij de houding van de gereformeerden in de Indonesische kwestie
Auteur: Herman Smit
ISBN: 9065509194
Uitgever: Verloren
Prijs: € 35,-

 

 


<h3>Bronnen</h3>
<p>- geschiedenis.nl, <a title="Koloniale relaties Nederland en Nederlands Indië" href="http://www.geschiedenis.nl/index.php?bericht_id=2883&amp;go=home.showBer... target="_blank">Koloniale relatie Nederland en Nederlands Indië</a></p>
<p>- tweedewereldoorlog.nl,<a title="Bersiap periode 1945 1946" href="http://www.tweedewereldoorlog.nl/themas/nederlands-indie/bersiap-periode... target="_blank"> Bersiap periode 1945 1946</a></p>
<p>- afscheidvanindie.nl, <a title="Bersiapperiode" href="%20http://www.afscheidvanindie.nl/archieven-onderwerpen-bersiapperiode.aspx" target="_blank">Bersiapperiode</a></p>
<p>- indieinoorlog.nl, <a title="Bersiap" href="http://indieinoorlog.nl/oorloginindie/oorloginindie/elements/story/bersi... target="_blank">Bersiap</a></p>
<p> </p>
<p>Afbeelding</p>
<p>- Beeldbank Nationaal Archief</p>

Meer weten

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!