Op welke dag werd Indonesië onafhankelijk?

Gisteren vierden miljoenen Indonesiërs de 70-jarige eenheid van hun vaderland. Er wordt stilgestaan bij 17 augustus 1945, de dag waarop Indonesië zich onafhankelijk verklaarde van de Nederlandse kolonisator. De datum gaf aanleiding tot een aantal jaren van gewelddadige ingrepen. Deze jaren leiden nog altijd tot onbegrip. Nog altijd is dit onbegrip groot genoeg is om de dag van 17 augustus ter discussie te laten staan.

Jaren vóór de onafhankelijkheid van 1945 rommelde het Nederlands-Indische politieke klimaat. Indische intellectuelen raakte in toenemende mate bevangen van het onafhankelijkheidsstreven. Hatta en Soekarno kozen voor een politieke weg naar de onafhankelijkheid, maar werden geconfronteerd door repressieve maatregelen van de Nederlandse regering. (Meer weten? Lees hier)

Over Japanners en Indonesiërs

Tijdens de jaren van Japanse bezetting zocht Soekarno toenadering met de Japanse overheerser. Hij was hoopvol dat de Japanners hem én het Indonesische volk welgezind waren. Deze samenwerking zou inderdaad de basis leggen voor Indonesische onafhankelijkheid. De Nederlandse overheersers waren voorlopig verdreven en Indonesisch nationalisme kon zonder hinder groeien. (Meer weten? Lees hier)

Onrust en chaos tijdens Bersiap

De oorlog eindigde met de Japanse overgave op 15 augustus 1945. Twee dagen later, op 17 augustus, riep Soekarno de Indonesische onafhankelijkheid uit. Na het vertrek van de Japanners ontstond er een periode van chaos en onzekerheid over de toekomst van Indonesië. Geweld tussen verschillende bevolkingsgroepen hield Indonesië in zijn greep. (Meer weten? Lees hier)

Nederland erkent 17 augustus niet

Nederland erkende de onafhankelijkheid van 17 augustus niet. Na de oorlog heerste in Nederland nog altijd de hoop om Nederlands-Indië in eer te herstellen. Nederland zag de onafhankelijkheid van 17 augustus als een Japans instrument. Soekarno was vanwege de samenwerking met Japan voor de Nederlandse regering een verrader, vergelijkbaar met een Nederlandse NSB’er.

de oorlog is voorbij, lang leve de oorlog

Binnen Nederland zorgde de Indonesische onafhankelijkheid ook voor meningsverschillen. De vraag bestond of de onafhankelijkheidsbeweging wel onderdrukt moest worden. Een koloniale oorlog was duur, zeker voor een land in tijden van wederopbouw. Ondanks protesten werd de Indische kwestie té belangrijk gevonden om te negeren.

Politionele acties in Indonesië

De oorlog duurde vier jaren en was bloederig. Indonesische strijdkrachten waren bewapend tijdens de Japanse jaren en waren niet bereid de onafhankelijkheid af te staan. Meerdere Nederlandse militaire acties volgden. Onder de noemer ‘politionele acties’ vonden er bloedbaden en misdaden plaats. Aan beide zijden kwamen duizenden om het leven. (Meer weten? Lees hier)

Nederlanders erkennen, maar wel laat

In 1949 was de oorlog voorbij. Het waren de Verenigde Staten die de doorslag gaven. De nieuwe wereldmacht wenste geen koloniaal conflict in Oost-Azië. De Amerikanen vreesden een communistische opstand in Indonesië en zagen het conflict liever zo snel mogelijk beëindigd worden. Onder Amerikaanse druk erkende Nederland de onafhankelijkheid op 27 december 1949. Indonesië werd een onafhankelijk land binnen het Nederlandse koninkrijk, maar dit stelde in de praktijk niets voor. De volledige, formele, onafhankelijkheid van Republiek Indonesië vond plaats in 1956. (Meer weten? Lees hier)

Jaren van oorlog, jaren van discussie

De laatste koloniale jaren van Indonesië bleven nog jarenlang een rol spelen in de Nederlandse politiek. Was de oorlog wel nodig? Had het ‘vergooide’ geld niet beter besteed kunnen worden? Moet Nederland excuses aanbieden voor misdaden, als deze al plaatsvonden? De jaren 1945- 1949 vormde een trauma van nationale proporties. (Meer weten? Lees hier)

Op welke datum werd Indonesië onafhankelijk?

De tijd van het ontkennen is al lang voorbij. Toch heeft Nederland moeite met de Indonesische onafhankelijkheid. De kwestie betreft tegenwoordig de precieze datum van Indonesische onafhankelijkheid. Nederland hield jaren vast aan 27 december 1949, terwijl Indonesiërs de oorspronkelijke 17 augustus tot een feestdag maakten. Een klein conflict ontstond tussen de naties, gebaseerd op dit onbegrip.


Titel: Linggadjati- themanummer Pro Memorie 9 (2007)
Redactie: Jan de Meij , Nick Efthymiou en Sjoerd Faber
ISBN: ISSN_15667146li
Uitgever: Verloren
Prijs: €19,-

 

 


De invloed van één datum

Deze kwestie is nog niet helemaal voorbij. De erkenning van 17 augustus gaat ook om meer dan enkel een datum. 17 augustus staat symbool voor de legitimiteit van de Indonesische onafhankelijkheidsbeweging zoals deze bestond in 1945. Deze kwestie is slechts een klein onderdeel van de volledige schuldvraag. Moet Nederland verantwoordelijkheid nemen voor haar rol in de periode 1945-1949?

‘De facto erkenning’

Een doorbraak ontstond in 2005, toen minister Bot op 17 augustus aanwezig was bij de onafhankelijkheidsfeesten in Indonesië. Hij sprak zijn verontschuldigingen uit voor de politionele acties en benoemde 17 augustus expliciet als ‘de- facto dag van onafhankelijkheid’, Indonesië zag deze uitspraak als een erkenning van de legitimiteit van de onafhankelijkheidsbewegingen, die na de oorlog de onafhankelijkheid uitriepen.

De facto is niet genoeg

Toch is de kwestie nog niet opgelost. Zo recent als december 2009 stuurde een groep Nederlandse schrijvers en historici nog een brief naar het NRC-Handelsblad, waarin ze de Nederlandse regering opdroegen om de datum van 17 augustus officieel te erkennen. De briefschrijvers verklaarden dat de erkenning van 27 december ‘niet volledig’ was, een nieuwe erkenning van 17 augustus zou rechtvaardiger zijn. Ook in 2013 laaide het debat weer op, maar vooralsnog zonder resultaat.

Hoewel Nederlanders zich minder bewust zullen zijn van de Onafhankelijkheidsdag in Indonesië, is het belangrijk om te zien hoe invloedrijk een datum kan zijn. Eén eenvoudige dag kan zó invloedrijk zijn, dat men er zeventig jaar later nog over discussieert.

<h3>Bronnen</h3>
reizennaarindonesie.nl,<a href="http://www.reizennaarindonesie.nl/algemene-informatie/feestdagen-festiva... 'Onafhankelijkheidsdag'</a>

trouw.nl,<a href="http://www.trouw.nl/tr/nl/4496/Buitenland/article/detail/4122810/2015/08... 'Er zijn ordelijkere landen minder corrupt Maar voor Indonesie zou ik sterven'</a>

historytoday.com,<a href="http://www.historytoday.com/richard-cavendish/independence-indonesia"> 'Independence indonesia'</a>

groene.nl,<a href="https://www.groene.nl/artikel/de-knopen-van-de-bevrijding"> 'De knopen van de bevrijding'</a>

thejakartapost.com,<a href="http://www.thejakartapost.com/news/2015/08/17/most-independence-day-pala... 'Most independence day palace guests ordinary people says minister'</a>

channelnewsasia.com,<a href="http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/indonesia-celebrates-70/... 'Indonesia celebrates'</a>

trouw.nl,<a href="http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/article/detail/1810290/2010/10/02/... 'Nederland erkent Indonesische onafhankelijkheid per 17-8-45'</a>

parlement.com,<a href="http://www.parlement.com/id/vhm0l02igvut/soevereiniteitsoverdracht_aan_i... 'soevereiniteitsoverdracht aan Indonesie'</a>

vorige.nrc.nl,<a href="http://vorige.nrc.nl/opinie/article2443615.ece/Indonesie_werd_onafhankel... 'Indonesië werd onafhankelijk in 1945 Erken dit'</a>

un.org,<a href="http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#n"> 'Decolonization: Trust and Non-Selfgoverning territories (1945-1999)'</a>

<strong>Afbeelding</strong>

Wikimedia Common: S. Amueller, <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monumen_Nasional_and_Indonesian_... nasional and national flag Indonesia independence'</a>

Meer weten

Neem nu een abonnement en krijg drie schitterende cadeau's!

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!

8x per jaar de beste geschiedenis in de bus