Hugo de Groot ontsnapt uit Slot Loevestein

Hugo de Groot ontsnapt uit slot Loevestein

Slot Loevestein 1621 – In de vroege ochtend van 22 maart ligt Nederlands grootste rechtsgeleerde, maar tevens staatsgevangene, Hugo de Groot, in foetushouding in een grote boekenkist. De kist met de gevangene wordt door zijn bewakers het slot uit gedragen en met een bootje naar Gorinchem gebracht. Het brein achter de ontsnapping, De Groots vrouw Maria van Reigersberg, ziet vanaf de wal van de slotgracht hoe haar man, verstopt in de kist, zijn vrijheid tegemoet vaart.

Gomaristen en arminianen

De Groot was als pensionaris van Rotterdam een van de leiders van de ‘Staatse’ partij tijdens de zogenaamde bestandstwisten. Het begon als een religieuze strijd tussen gomaristen en arminianen, waarna dit conflict vanaf 1616 samenviel met de politieke machtsstrijd van Staatspensionaris Van Oldenbarnevelt, die de soevereiniteit van de Staten verdedigde tegen de groeiende macht van stadhouder Maurits van het huis van Oranje.

Opsluiting door stadhouder Maurits

In 1618 pleegde Maurits een staatgreep. De Groot werd samen met Van Oldenbarnevelt, die in 1619 op het schavot eindigde, opgepakt en gevangen gezet in Slot Loevestein. Een aantal jaar wachtte De Groot tevergeefs op genade van de Stadhouder. Bij het uitblijven van gratie restte hem niets anders dan een ontsnappingspoging. De Groot mocht als geleerde vrijelijk boeken ontvangen die in een kist van anderhalve meter breed aan- en afgevoerd werden. Maria had gemerkt dat die boekenkist nauwelijks gecontroleerd werd en dat bracht haar op het idee om haar man daarin naar buiten te laten smokkelen.

Hugo de Groot vlucht

In het huis van een bevriende familie in Gorinchem stapte De Groot uit de benauwde boekenkist. Vermomd als ambachtsman vluchtte hij vervolgens via Antwerpen naar Parijs waar hij met enige onderbrekingen voor de rest van zijn leven in ballingschap zou verblijven. Vanuit Parijs bond hij middels pamfletten direct de strijd aan met de Oranje partij in de Republiek en werd hij een van de grondleggers van de Nederlandse republikeinse traditie. Daarnaast bouwde De Groot in Parijs gestaag verder aan zijn oeuvre, dat hem een van de invloedrijkste rechtsgeleerden uit de geschiedenis maakte. Mede door zijn stijlvolle ontsnapping uit Loevestein, was hij al de beroemdste rechtsgeleerde van zijn tijd geworden.

Bronnen

  • Gelderen, M. Van, ‘Slot Loevestein. Hugo de Groot ontsnapt in een boekenkist’, in: M. Prak ed., Plaatsen van herinnering. Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw (Amsterdam 2006) 142-153.
  • Valken, M. e.a., Kroniek der Nederlanden (Den Haag 1988)
Meer weten

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!