Kabinet van Agt I

Langste Nederlandse kabinetsformaties

Themamaand Democratie: De kabinetsformatie is nu alweer twee weken aan de gang. Informateur Schippers bracht naar buiten dat een kabinet voor de Pasen niet gaat lukken maar wellicht wel voor de zomer. Het zal dus nog even duren voordat de nieuwe regering kan beginnen. Dit doet denken aan andere lange kabinetsformaties in het verleden, met als hoogtepunt de formatie van kabinet Van Agt I in 1977 die 208 dagen duurde.

Formaties vóór 1848

Tussen de Bataafse Republiek (1795-1801) en de grondwet van 1848 had de raadspensionaris het voor het zeggen in de Nederlandse politiek. Nederlands langste kabinetsformatie stamt uit deze tijd, namelijk uit 1805. Toen duurde het maar liefst 222 dagen voordat er een kabinet kwam. Dit was vooral aan de heren Rutger Jan Schimmelpenninck en Alexander Gogel te danken. Hun onderhandelingen duurden erg lang door de verschillen in mening over de financiën en het presidentschap. Schimmelpenninck wilde net als in de Verenigde Staten een presidentieel systeem invoeren. Gogel was hierop tegen omdat Schimmelpenninck zelf president wilde worden. Gogel was daarnaast voor een invoering van nationale belastingen, waar Schimmelpenninck op tegen was. Uiteindelijk werden beide eisen ingewilligd en werd Gogel minister van Financiën en Schimmelpenninck raadspensionaris.

Nederlandse kabinetsformaties vanaf 1848

Sinds de grondwetsherziening van 1848 lijkt de Nederlandse politiek op die van vandaag de dag. Daarvoor had je nog geen politieke partijen. Daarom stamt het echte Nederlandse record formatievorming uit 1977. Destijds had de PvdA van partijleider Joop den Uyl de verkiezingen gewonnen. Het lukte den Uyl echter niet om een regering bij elkaar te krijgen. De onderhandelingen tussen de PvdA, het CDA en D66 liepen stuk op de verdeling van de ministerposten.  Zowel de PvdA als het CDA eisten de meeste ministerposten op. Het CDA en de VVD spraken daarom in het geheim af restaurant Le Bistroquet in Den Haag om alsnog samen een kabinet te vormen, zonder de verkiezingswinnaar PvdA. Dit lukte en daarmee werd CDA-leider Van Agt de minister-president. Na 209 dagen was de formatie eindelijk klaar. Nederland heeft wel vaker van deze lange formaties gekend. Ook in 1973 duurde de formatie van regering Den Uyl 163 dagen. Recentelijk duurde de formatie van Balkenende II ook 125 dagen en Rutte I 127 dagen.

Internationale recordhouders

Ondanks dat Nederland lang de hoogste positie had qua langste formatie in de wereld (208 dagen), heeft België in 2011 het record gebroken. Maar liefst 541 dagen duurde de formatie van regering-Di Rupo.  Deze formatie strandde voornamelijk op een financieringswet van de gemeenten en deelstaten. Het oude record om een regering te vormen stond op naam van Cambodja die er 353 dagen overdeed in 2003.

Bronnen:

Historiek.net: Langste kabinetsformatie Politiekcompendium.nl: Kabinetsformaties Nos.nl: Schippers 2017

Afbeelding:

Wikipedia.org: Kabinet van Agt 

Meer weten

Meer lezen over: 

Landen: 

Personen: 

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!