Inauguratie Willem I

Willem I benoemt zichzelf tot vorst van het nieuwe Koninkrijk der Nederlanden

Op 16 maart 1815 proclameerde prins Willem Frederik van Oranje zich tot Koning der Nederlanden. Dit betrof het gebied van zowel de Noordelijke als de Zuidelijke Nederlanden. Hierdoor steeg het inwoneraantal van zijn land tot vijfenhalf miljoen mensen. Het besluit tot vereniging was al tijdens het Verdrag van Chaumont op 9 maart 1814 genomen, maar pas in 1815 werd Willem I ook echt koning.

Verdrag van Chaumont

In 1814 waren de geallieerde legers uit Oostenrijk, Pruisen, Rusland en het Verenigd Koninkrijk bijeengekomen in Chaumont. De legers hadden bijna Napoleon en zijn Franse Keizerrijk verslagen. Ze gaven met het Verdrag van Chaumont Napoleon nog een laatste kans op een wapenstilstand. Frankrijk zou zijn veroverde gebieden moeten opgeven en Napoleon moest aftreden als keizer. Dit weigerde hij en op 30 maart trokken de geallieerden Parijs binnen. In het verdrag van Chaumont stond tevens dat Nederland na de oorlog een onafhankelijke staat zou worden en verder mocht uitbreiden naar het zuiden. Dan zou er een buffer ontstaan tegen het opdringerige Frankrijk.

Congres van Wenen 1814-1815

Het verdrag van Chaumont bleek echter niet heel standvastig, want het verdrag werd niet nageleefd. Daarom werden op het Congres van Wenen opnieuw de grenzen van Europa besproken. Door de vele veroveringstochten van Napoleon waren alle grenzen veranderd. Zo waren de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden opgegaan in Frankrijk en was het Heilige Roomse Rijk uit elkaar gevallen. Om dit ten dele te kunnen herstellen, werd op het Congres van Wenen besloten Nederland te vergroten met de zuidelijke provincies. Dit initiatief kwam van Engeland en was vooral bedoeld om een bevriende staat aan de noordelijke Franse grens te hebben. Dit zou een nieuwe Europese oorlog moeten voorkomen en de Antwerpse havens waren zo veiliger.

Willem I was in 1813 al teruggekeerd uit Engeland en regeerde over de Nederlanden als een soeverein vorst, ondanks dat hij niet de titel had. Hij stemde dan ook terstond in met de plannen voor een verenigd Nederland. Hij werd echter niet uitgenodigd voor het Congres van Wenen en kreeg België daarmee in de schoot geworpen.

De stemming van de Zuidelijke Nederlanden

In de Zuidelijke Nederlanden moest in 1815 na het Congres van Wenen nog wel gestemd worden over deze nieuwe grondwet die hen met het noorden verbond. Van de 1604 Belgische notabelen waren 527 voor en 796 tegen de vereniging. De overige 281 notabelen waren afwezig bij de stemming. Willem I interpreteerde dit als een zwijgend toestemmen en vond dat de grondwet was aangenomen. Hiermee werden de Zuidelijke provincies definitief een onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden.

Belgische opstand

Deze situatie bleef maar vijftien jaar lang bestaan. Willem I voerde een sterke cultuurpolitiek om eenheid onder zijn onderdanen te bereiken. Zo werd Nederlands de verplichte voertaal en had protestantisme de voorkeur. Dit schoot veel Belgen in het verkeerde keelgat omdat zij Franstalige katholieken waren. In 1830 brak een opstand uit in Brussel onder het motto: ‘Wij willen Willem weg’. Met militaire middelen probeerde Willem I de opstand te onderdrukken, maar dit mocht niet baten.

Willem I had daarnaast de steun verloren van Groot-Brittannië, Pruisen, Oostenrijk, Rusland en Frankrijk, die het nieuwe België ook onafhankelijk verklaarden in het Verdrag van Londen in 1839, ten einde een nieuwe Europese oorlog als gevolg van dit conflict te voorkomen. In hetzelfde jaar zag Willem I zich dan ook genoodzaakt om de onafhankelijkheid van België te erkennen.

Bronnen:

Paul W. Schroeder, The Transformation of European Politics 1763-1848 (Oxford, 1996) , 477-564.
Historischnieuwsblad.nl: Willem I koning
Isgeschiedenis.nl: Willem I koning
Historytoday.com: Congress Vienna

Meer weten

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!