eerste Engels-Nederlandse Oorlog

De eerste Engels-Nederlandse oorlog

Vandaag 29 mei is het precies 364 jaar geleden dat de eerste Engels-Nederlandse Oorlog uitbrak. Het was het begin van een reeks van vier oorlogen die de decennia daarna zouden plaatsvinden tussen Engeland en de Republiek der Zeven Nederlanden. Beide landen waren in de 17e eeuw uitgegroeid tot de grootste handelsmachten ter wereld, wat tot meerdere conflicten tussen de twee concurrenten heeft geleid.

Aanloop naar de oorlog

Tijdens de Engelse Burgeroorlog (1642 – 1651) gaf de Nederlandse stadhouder Frederik Hendrik van Oranje grote financiële steun aan de Engelse koning Karel I, met wie hij nauwe familiebanden had. Toen Karel onthoofd werd waren de Nederlanders diep verontwaardigd door de koningsmoord. Het gevolg hiervan was dat Oliver Cromwell, de politieke leider van Engeland, de Nederlandse Republiek als een vijand ging zien. Toch hadden Engeland en de Republiek veel gemeen: ze waren beiden republikeins en protestants.

De Akte van Navigatie

oorlog De spanningen tussen de Britten en Nederlanders laaiden in 1651 op door de Akte van Navigatie van het Britse Parlement. De Nederlandse handel met de Britse kolonies in Amerika werd daardoor beperkt, want de handel mocht alleen plaatsvinden in Britse schepen. Bovendien verbood de Akte alle handel met Britse koloniën die connecties en sympathie behielden met de royalistische strijd van Karel I. De Nederlandse eer werd hierdoor geschaad en het was bovendien schadelijk voor de economie. De directe oorzaak van de oorlog was voornamelijk de acties van de Engelse vloot tegen de Nederlandse scheepvaart. In januari 1652 werden bijvoorbeeld 30 Nederlandse schepen gevangen door de Engelsen. Protest van de Staten-Generaal bij de Engelsen mocht niet baten: het Engelse Parlement deed niets.

Eerste Engels-Nederlandse Oorlog (1652 – 1654)

Aan het begin van 1652 begonnen beide landen zich voor te bereiden op oorlog. De twee staten waren echter beiden nog niet klaar met de benodigde voorbereidingen. De oorlog had wellicht uitgesteld kunnen worden als er geen ongelukkige ontmoeting had plaatsgevonden tussen de vloten van de Nederlandse luitenant-admiraal Maarten Tromp en de Engelse generaal Robert Blake nabij Dover op 29 mei 1652. Een verordening van Cromwell verplichtte alle buitenlandse vloten in de Noordzee of het Kanaal om hun vlag in saluut te dompelen. Tromp was echter te traag om hieraan te voldoen, waardoor Blake het vuur opende: de Strijd om Goodwin Sands was begonnen. Tromp verloor twee schepen, maar wist de rest van zijn konvooi in veiligheid te brengen.


Titel: Witte de With 1599-1658 - Wereldwijde strijd op zee in de Gouden Eeuw
Auteur: Anne Doedens
ISBN: 9789087040604
Uitgever: Verloren
Prijs: €15,-

   


Michiel de Ruyter

Een Nederlandse missie naar Londen om het conflict op te lossen mislukte, waardoor de ene na de andere zeeslag plaatsvond. In augustus 1652 wist Michiel de Ruyter nog de Engelse vloot bij Plymouth te verslaan, maar daarna keerde het tij voor de Engelsen. In oktober dat jaar werd Witte de With verslagen door admiraal Blake bij de Slag om Kentish Knock. In februari 1653 werd Tromp verslagen bij de Slag om Portland. Dit was een drie dagen durende strijd die plaatsvond tussen Portland en Calais. Vier maanden later leed Tromp wederom een nederlaag tijdens de Slag om Nieuwpoort. Het gevolg hiervan was dat de Engelsen een blokkade langs de Nederlandse kust legden. Deze werd een maand later weer opgeheven door de Slagen om Wijk aan Zee en Scheveningen.

Vrede van Westminster

oorlog De Slag om Scheveningen op 10 augustus 1653 was de laatste tussen Engeland en de Republiek tijdens deze oorlog. Admiraal Maarten Tromp kwam tevens bij deze slag om het leven. De strijd vond plaats tussen een Nederlandse vloot bestaande uit 100 schepen een gelijkwaardige Engelse vloot onder leiding van George Monck. De Nederlanders verloren 30 schepen en 1600 zeelieden, de Engelsen de helft hiervan. De oorlog werd in april 1654 officieel beëindigd door het Verdrag van Westminster. De vredesbepalingen waren ongunstig voor de Republiek: Nederland moest Engeland compenseren en zich ook houden aan de Akte van Navigatie. Het verdrag bevatte bovendien een geheime clausule, de Akte van Seclusie. Dit hield in dat Willem III, de jonge prins van Oranje en de zoon van stadhouder Willem II, zelf nooit stadhouder mocht worden.  

Meer weten

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

De Barbaren geeft een schitterend overzicht van de voorouders van de hedendaagse Europeanen.