Anne Frank werd wereldberoemd door haar dagboek

De onduidelijkheden over het mogelijke verraad van Anne Frank

Met behulp van gespecialiseerde software en een team van internationale experts tracht FBI-agent James Pankoke al sinds 2017 te achterhalen wie Anne Frank tijdens de Tweede Wereldoorlog verraadde. Het onderzoeksteam hoopt hiermee antwoord te vinden op een decennialang onbeantwoorde vraag. De nieuwe software helpt bij het zoeken naar nieuwe links tussen personen. Het vooronderzoek resulteerde al tot de vondst van belangrijke gedateerde Nazi-documenten en leek hiermee zijn vruchten af te werpen. De resultaten zijn tot op heden echter nog steeds niet gepresenteerd. Wat weten we tot nu toe over deze gebeurtenis? Een belangrijkere vraag is misschien nog wel of er überhaupt sprake was van een verraad.

Anne Frank en het Achterhuis

Anne Frank werd op 12 juni 1929 geboren in Frankfurt am Main. Toen Adolf Hitler (1889-1945) met zijn NSDAP in 1933 de macht greep in Duitsland, vluchtte Anne met haar gezin naar Amsterdam-Zuid. Al snel werd Anne, die ook in Amsterdam onderwijs volgde, overgeplaatst naar een Joodse school. Op 6 juli 1942 dook het gezin Frank samen met vier andere joden onder achter een boekenkast, in een huis aan de Prinsengracht. Vanaf dat moment hield Anne in haar dagboek haar belevenissen bij. In 1944 werd het gezin Frank gearresteerd. Anne werd naar het Duitse concentratiekamp Bergen-Belsen gebracht, waar ze in het voorjaar van 1945 overleed.

Potentiële verraders   

Na de oorlog hielden onderzoekers en journalisten zich jarenlang bezig met de vraag wie naar de Sicherheitsdienst telefoneerde om Anne te verraden. Het gissen leidde tot nu toe tot een lijst met twintig potentiële verdachten. Ondanks tientallen jaren van onderzoek is de identiteit van een mogelijke verrader echter nog steeds onbekend. Door de jaren heen deden vele namen van mogelijke verraders de ronde, maar harde bewijzen ontbreken tot nu toe. In een boek van auteurs Jeroen de Bruyn en Joop van Wijk, werd de zus van Bep Voskuijl genoemd. Zij zou in haar vroege volwassen jaren hebben samengewerkt met de Nazi’s. De auteurs benadrukten in hun boek dat dit slechts aanwijzingen zijn. Harde feiten ontbreken.

Andere mogelijke verraders

De naam van NSB-er en Jodenhater Tonny Ahlers werd in 2002 genoemd in een biografie over vader Otto Frank, van de Britse journaliste Carol Ann Lee. Het leverde echter geen nieuw bewijs op. De Oostenrijkse journalist Melissa Müller noemde in haar biografie 'Anne Frank, de biografie' de naam van Lena Hartog- van Bladeren. Zij was getrouwd met een  magazijnbediende die werkzaam was aan het pand aan de Prinsengracht. Ook circuleerde de naam Willem van Maaren. Hij werkte tijdens de oorlog in het magazijn aan de Prinsengracht, waardoor hij waarschijnlijk wist van de geheime toegangsdeur naar de schuilplaats. Van Maaren had bij Anne al geen goed imago. In haar dagboek werd hij als 'onbetrouwbaar' beschreven. Van Maaren werd in 1948 en 1963 verhoord, maar vanwege ontlastende factoren was er onvoldoende grond om hem te verdenken.

Onderzoek Anne Frank Stichting

Ondanks uitvoerige onderzoeken is de identiteit van de verrader van de familie Frank nooit achterhaald. De Anne Frank Stichting, die het Anne Frank Huis in Amsterdam beheert, beschouwde de beschuldiging van de auteurs als "aannames". De stichting weerlegt dat Anne is verraden. Volgens een onderzoek van de stichting uit 2016 werd het gezin bij toeval ontdekt. Volgens de stichting verschenen agenten in 1944 aan het onderduikadres omdat er illegale handel zou plaatsvinden. Tijdens hun onderzoek zouden ze de onderduikers per toeval zijn tegengekomen. De Anne Frank Stichting kwam tot deze conclusie omdat twee van de drie agenten werkzaam waren bij een afdeling van de Sicherheitsdienst die economische delicten opspoorde. Bovendien zat er volgens de stichting ruim twee uur tussen de aankomst en het vertrek van de agenten, wat een verraad extra onwaarschijnlijk maakt.

Afbeelding:

By Unknown photographer; Collectie Anne Frank Stichting Amsterdam (Website Anne Frank Stichting, Amsterdam) [Public domain], via Wikimedia Commons

Bronnen:

Landen: 

Personen: 

Tijdperken: 

Onderwerpen: 

Meteen op de hoogte van de nieuwste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!

Deze bijzonder collectie, met bruiklenen van het Rijksmuseum, is verlengd t/m 13 september 2020.

Meld je nu aan voor onze nieuwsbrief. Het is gratis!

Iedere maand meeslepende en prachtig geïllusteerde verhalen over de de geschiedenis van Amsterdam.