De ontwikkeling van de oorlogsjournalistiek

In 2014 zijn zeker zestig journalisten omgekomen door vijandige handelingen tijdens hun werk. Dat maakte het Comittee to Protect Journalists bekend. Onder hen waren ook veel internationale correspondenten die verslag deden vanuit conflictgebieden. 

Eerste oorlogsverslaggeving

Berichtgeving over oorlog is altijd al belangrijk geweest voor mensen. Handelaren wilden het verloop van oorlogen weten, zodat ze wisten waar wel en niet gehandeld kon worden. Al tijdens de middeleeuwen ontstonden een soort persagentschappen. Met handgeschreven kranten werden lezers –vooral edelen- op de hoogte gebracht van het laatste nieuws.  De nieuwsvergaring ging echter nog moeizaam.  Het beroep journalist zoals we dat vandaag de dag kennen, bestond nog niet.

Oorlogsjournalistiek tijdens de Gouden Eeuw

Tijdens de Nederlandse Opstand kreeg de oorlogsjournalistiek meer vorm. Door de geletterdheid in de Nederlanden was een cultuur ontstaan waarin doormiddel van pamfletten en vlugschriften nieuws snel werd gedeeld en van commentaar werd voorzien.  Er ontstonden tijdschriften en couranten. Daarin werd ook verslag gedaan van de oorlogshandelingen. Die ontwikkeling zette zich voort na de Opstand en speelde bijvoorbeeld een grote rol rondom het rampjaar 1672. Van echte oorlogsjournalistiek was echter nog geen sprake. De pamfletten en verslagen waren vaak sterk gekleurd en leken vaak op propaganda.

De eerste onafhankelijke oorlogsjournalisten

De eerste echte oorlogsjournalisten gingen halverwege de negentiende eeuw aan het werk. Tijdens de Krimoorlog (1853-1856) versloegen William Howard Russel en Roger Fenton de oorlog vanuit het Britse kamp. Hun foto’s en verslagen gingen de hele wereld over. Hun verslagen toonden ook meteen de gevoeligheid van de oorlogsjournalistiek aan. Na weinig verkwikkende verslagen over de omstandigheden aan het front die Russel publiceerde werd er vanuit de Britse legerleiding censuur ingesteld. Ook een beroemde foto van Fenton bleek uiteindelijk in scene te zijn gezet. Ook bij andere oorlogen in de 19e eeuw gebeurde dat.

Amerikaanse Burgeroorlog

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog waren de techniek van de fotografie en de drukpers weer een stuk verder gevorderd. Daardoor ging fotografie een grotere rol spelen in de oorlogsverslaggeving. Wel zaten daar nog flinke beperkingen aan. De fotoapparatuur van die tijd vereiste extreem lange belichtingstijden. Foto’s van vechtende soldaten waren daardoor onmogelijk. Toch legde fotograaf George Cook misschien wel de eerste foto van een exploderende granaat vast.

Robert Capa

In de twintigste eeuw ging de techniek met grote sprongen vooruit. Camera’s werden handzamer en films vereisten minder belichtingstijd. Daardoor konden fotojournalisten makkelijker de frontlinies in. Robert Capa was één van die journalisten. Zijn werk zette een nieuwe standaard voor de oorlogsjournalistiek. Hij ging daadwerkelijk de loopgraven in. Daardoor was hij in staat om de oorlogen waar hij bij was van heel dichtbij vast te leggen. Zijn foto’s uit de Spaanse Burgeroorlog en de foto’s die hij maakte toen hij tijdens D-Day met de eerste aanvalsgolf aan land ging zijn nog steeds iconen. Robert Capa ging na de Tweede Wereldoorlog door met zijn werk. Tijdens de oorlog in Frans Indochina stapte hij op een mijn en overleed.

De Vietnamoorlog

De pers zou een grote invloed krijgen op de Vietnamoorlog. Foto- en filmcamera’s werden nog lichter en door nieuwe communicatiemiddelen konden beelden en tekst snel van het front naar de redacties thuis worden doorgestuurd. Door die snelheid kwamen de beelden sneller en rauwer dan ooit in de huiskamers binnen. De verslaggeving had daardoor een enorme impact op de oorlog. Sommigen gaan zelfs zo ver dat Amerika de oorlog door de media verloor. Dat was echter niet geheel zonder risico. 250 journalisten kwamen tijdens hun werk. Toen de Zuid-Vietnamese hoofdstad Saigon in 1975 viel, werden journalisten halsoverkop uit de stad geëvacueerd.

Oorlogsverslaggevers gaan embedded

De verslaggeving van de Vietnamoorlog had volgens de Amerikaanse legerleiding grote gevolgen voor het verloop van de oorlog. Daarom zocht het leger een manier om de oorlogsverslaggeving meer in banen te leiden. Er werd een techniek bedacht waarmee het leger enerzijds de oorlogsverslaggeving kon controleren, terwijl aan de andere kant de journalisten in hun behoefte aan informatie uit de frontlinies werden voorzien. Journalisten gingen embedded. Onder begeleiding van soldaten ging het journaille tijdens de oorlogen in Irak en Afghanistan mee naar het front.

Discussie over oorlogsjournalistiek

Over de rol van oorlogsjournalistiek wordt veel gediscussieerd. De onafhankelijkheid en objectiviteit van de oorlogsjournalistiek staan nog voortdurend ter discussie. Journalisten en hun werkgevers moeten continue een keuze  maken tussen veiligheid en de berichtgeving. Daarbij nemen oorlogsverslaggevers soms grote risico’s. De cijfers die het Comittee to Protect Journalists naar buiten heeft gebracht bevestigen die risico’s nog eens.

 

<h2>Bronnen:</h2>
www.civilwarphotography.org: <a href="The%20Complete Story of Cook's Combat Action Photography as it Appeared in Military Images Magazine" target="_blank">The Complete Story of Cook's Combat Action Photography as it Appeared in Military Images Magazine</a>

en.wikipedia.org: <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/William_Howard_Russell" target="_blank">Roger Fenton, William Howard Russel</a>, <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/War_photography" target="_blank">War photography</a>

nytimes.com:<a href="http://www.nytimes.com/2009/04/30/arts/design/30capa.html?_r=2&amp;scp=2... target="_blank"> Robert Capa </a>

oorlogsjournalistiek2008.wordpress.com: <a href="http://oorlogsjournalistiek2008.wordpress.com/about/geschiedenis-van-de-... target="_blank">In het zog van de oorlogsjournalist</a>

www.volkskrant.nl <a href="%20http://www.volkskrant.nl/media/zeker-zestig-journalisten-gesneuveld-in-2... target="_blank">Zeker zestig journalisten gesneuveld in 2014</a>

cjp.org:<a href="http://cpj.org/reports/2014/12/international-journalists-killed-at-high-... target="_blank"> International journalists killed at high rate in 2014 </a>

www.historischnieuwsblad.nl: <a href="http://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/5484/de-vietnam-oorlog-was... target="_blank">De Vietnamoorlog was een topper </a>
<h2>Afbeelding:</h2>
<a href="http://commons.wikimedia.org/wiki/File:RobertCapabyGerdaTaro.jpg">http:/... href="http://commons.wikimedia.org/wiki/File:RobertCapabyGerdaTaro.jpg">Taro.j...

Rubrieken: 

Tijdperken: 

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 8 april 16:00 u. een abonnement.

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 8 april 16:00 u. een abonnement.

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 8 april 16:00 u. een abonnement.

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 8 april 16:00 u. een abonnement.

Lees Geschiedenis Magazine

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 8 april 16:00 u. een abonnement.

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 8 april 16:00 u. een abonnement.