Home » Reportage
Invasie van Polen 1939

Fall Weiß: de invasie van Polen

De oorlogsdreiging hing al maanden boven Europa. Maar op 1 september 1939 was het zover. De Duitse legers staken de Poolse grens over. De strijdmacht die Adolf Hitler  de jaren ervoor energiek uit de grond had gestampt, werd nu met dodelijke efficiëntie tegen Duitslands oosterbuur ingezet. De Tweede Wereldoorlog was begonnen.

Voorbode van de Tweede Wereldoorlog

Sinds Hitler’s machtsovername in 1933 stond het terugdraaien van het Verdrag van Versailles centraal in zijn beleid. Daarom had hij in rap tempo Duitsland herbewapend, in 1936 het Rijnland geremilitariseerd en Oostenrijk en Tsjecho-Slowakije aan het Derde Rijk toegevoegd in respectievelijk 1938 en 1939. Hierna richtte hij zijn vizier op Polen. Duitsland had in 1919 de ‘Poolse Corrdior’ gedwongen afgestaan aan Polen, waardoor Oost-Pruisen van de rest van Duitsland was gescheiden. Hitler wilde dit territoriale verlies terugdraaien en tegelijkertijd extra Lebensraum verwerven.

Engeland en Frankrijk lieten Hitler in eerste instantie begaan. Hun houding verhardde zich pas in maart 1939, toen Hitler tegen de afspraken van München in Tsjecho-Slowakije bezette. Beide landen garandeerden in reactie daarop nog diezelfde maand de neutraliteit van Polen. Gezien hun eerdere zwakke opstelling, nam Hitler hun garanties echter weinig serieus. Voor alle zekerheid sloot hij in augustus 1939 een niet-aanvalsverdrag met de Sovjet-Unie. Hierdoor was de dreiging van een langdurige tweefrontenoorlog weggenomen. Bovendien werd de Sovjet-Unie de Oostelijke helft van Polen in het vooruitzicht gesteld. Zelfverzekerd gaf hij de Wehrmacht orders om op 1 september tot de aanval over te gaan.

Gleiwitz-incident

Als excuus voor deze inval zette de SS een aanval in scène op een Duitse radiopost bij Gleiwitz, vlak bij de Poolse grens. Op 31 augustus drong een aantal SS’ers, gekleed in gestolen Poolse uniformen, het radiostation binnen. Ze overmeesterden het personeel en zonden een anti-Duitse boodschap in het Pools uit. Om de aanval echt te doen lijken, schoten de SS’ers vervolgens een gedrogeerde politieke gevangene, eveneens gekleed in een Pools uniform, dood. Zijn lijk lieten ze achter als ‘bewijs’ voor de aanval. Hitler gebruikte vervolgens deze daad van ‘Poolse agressie’ als rechtvaardiging voor de aanval.

Blitzkrieg in de praktijk

Hoewel de Polen 1 miljoen man wisten te mobiliseren, was hun bewapening ernstig verouderd. Op het gebied van tanks en vliegtuigen waren ze ernstig in de minderheid. Niettemin hoopte de  Poolse legerleiding stand te kunnen houden totdat Frankrijk tot het offensief zou overgaan. De Duitse Blitzkrieg gunde hen echter helemaal geen tijd. Terwijl luchtbombardementen paniek zaaiden, drongen de Duitse gemotoriseerde en gepantserde divisies diep het Poolse achterland binnen. De Polen boden moedig weerstand, maar hun verdediging ontaarde als snel in een grote chaos.

Polen gevallen

Op 10 september beval de Poolse opperbevelhebber Edward Rydz-Śmigły een algemene terugtocht. Tegen die tijd was de Poolse verdediging al gereduceerd tot een aantal ongecoördineerde enclaves. De Fransen stelde zich ondertussen defensief op. Hun enige actie voor de Polen was het zwakke Saar-offensief, een gebaar zo ontoereikend dat het bijna een belediging was. Op 17 september viel de Sovjet-Unie bovendien vanuit het oosten Polen binnen, om de beloofde gebieden binnen te halen. Daarmee was het lot van Polen bezegeld. Op 28 september viel Warschau en op 5 oktober gaven de laatste reguliere Poolse legereenheden zich over. Guerrilla-eenheden bleven zich tot de winter verzetten, maar de strijd was gestreden. Polen ging meer dan vijf jaar gruwelijke Duitse bezetting tegemoet.

Leestip:

Gaat u maar rustig slapen‘Gaat u maar rustig slapen’ – Colijn en de mythe van mei '40
Auteur: Norbert-Jan Nuij
ISBN: 9065504524
Uitgever: Verloren
Prijs: €10,–

Bestel 'Gaat u maar rustig slapen'

Bronnen:

Afbeeldingen:

Meer inspiratie

Neem nu een abonnement en krijg drie schitterende cadeau's!

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!