Gijzeling tijdens de Olympische Spelen van 1972 in München

Tijdens de Olympische Spelen in Londen, die aanstaande vrijdag van start gaan, zal het bloedbad van München in 1972 niet herdacht worden. Dat maakte het IOC gisteren bekend. Het is precies veertig jaar geleden dat elf Israëlische sporters tijdens de Spelen gegijzeld werden door de Palestijnse terreurbeweging Zwarte September.

Toen bekend werd dat Duitsland de Olympische Spelen van 1972 zou gaan organiseren, waren de verwachtingen en het enthousiasme groot. Na de door Adolf Hitler en de Tweede Wereldoorlog bezoedelde editie van 1936 in Berlijn, leken de spelen van München de uitgelezen kans om te laten zien dat het weer goed ging met het verwoeste Westelijk deel van het land, de BRD. De Spelen moesten een vrolijk, vredig en luchtig karakter krijgen en het ‘Wirtschaftswunder’ West-Duitsland spaarde kosten noch moeiten voor de bouw van nieuwe stadia.

Conflict Israël en Palestina

In het Midden-Oosten laaide in de periode van voorbereiding voor de Olympische Spelen regelmatig het Arabisch-Israëlische conflict op. Israëlwas in oorlogen en conflicten verwikkeld met Egypte, Jordanië, Libanon, Syrië en voornamelijk met de Palestijnen. Het laatste grootschalige conflict voor de Spelen van 1972 was de Uitputtingsoorlog (1967-1970) met Egypte geweest. Deze oorlog was uiteindelijk in een staakt het vuren geëindigd, maar de vijandigheden en spanningen tussen Israël en haar buurlanden bleven duidelijk aanwezig.

Zwarte September

Rond 1970, toen Israël de gevechten tijdelijk staakte, werd de organisatie Zwarte September opgericht. Onduidelijk is wat de banden met de Palestijnse politieke partijen Palestine Liberation Organization (PLO) of Fatah waren, maar door historici wordt aangenomen dat Zwarte September een afsplitsing was van de laatste. De organisatie begon als een kleine groep militairen, die wraak wilden nemen op koning Hoessein van Jordanië, die tijdens een militaire missie duizenden Palestijnen had gedood. De aandacht verschoof echter steeds meer naar Israël en alle militaire acties die deze staat had uitgevoerd waarbij veel Palestijnen om het leven waren gekomen, die in de ogen van de leden van de organisatie vroegen om wraak. De operaties in München werden gepland onder de naam ‘Ikrit’ en ‘Biram’, vernoemd naar twee Palestijnse plaatsjes waarvan de inwoners in 1948 waren gedood of verjaagd door de Israëlische Hagana.

Gijzeling

Eén van de gijzelnemers in het appartement van de atleten.

De Olympische Spelen in München waren net een week bezig, toen op de vroege ochtend van 5 september acht leden van de Zwarte September gehuld in trainingspakken en met sporttassenonder de arm, over de muren van het Olympisch Dorp klommen.  Ze verrasten de Israëlische atleten en trainers door hun woning binnen te dringen en ze onder schot te houden met machinegeweren die ze in de sporttassen hadden meegenomen. Enkele Israëliërs wisten te ontkomen, maar elf van hen werden gevangen genomen. Twee van hen werden vrijwel meteen doodgeschoten, nadat ze zich verzet hadden.

Onderhandelingen

De leden van de Zwarte September bonden hun gijzelaars vast in het appartement en deelden de politie, die na het horen van de schoten toegestroomd was, meewat hun eisen waren. Ze vroegen om de vrijlating van 243 Palestijnse gevangen uit Israëlische gevangenissen en om de vrijlating van twee leden van de Rote Armee Fraktion(RAF). Om hun eisen kracht bij te zetten gooiden ze het lichaam van één van de twee slachtoffers uit het raam van het appartement. Het standpunt van Israël hierop was duidelijk en direct. Premier Golda Meïr verklaarde dat ‘Israël niet met terroristen onderhandelt’. Die onderhandelingen kwamen er wel, want Bondskanselier Willy Brandt en minister van Binnenlandse Zaken Hans Dietrich Genscher boden zelfs aan om de plek van de Israëlische gijzelaars in te nemen, maar hier gingen de gijzelnemers niet op in. Hierop werd samen met Manfred Schreiber, hoofd van de politie te München, besloten dat de gijzelaars met geweld bevrijd moestenworden.

Mislukte reddingspoging

Met de terroristen werd onderhandeld dat een busje hen en de gijzelaars naar het vliegveld Fürstenfeldbruck zou brengen. Daar zouden dan twee helikopters de Israëliërs in veiligheid brengen en er zou een vliegtuig klaar zou staan voor de gijzelnemers. Zij dachten dat ze zo  een vrije aftocht geregeld hadden, maar de Duitse politie bereidde een geheime missie voor. Die missie liep, eenmaal op het vliegveld, echter niet zoals gepland. Er stonden maar vijf Duitse scherpschutters klaar, terwijl er acht gijzelnemers waren. Zodoende ontstond een vuurgevecht waarbij vijf terroristen omkwamen.De gijzelnemers beschoten bovendien de helikopter waarin de gijzelaars zaten, en één van hen gooide een handgranaat in het voertuig waardoor alle Israëliërs om het leven kwamen. Pas nadat er versterking van het Duitse leger kwam, konden de overgebleven gijzelnemers overmeesterd worden.

Nasleep en Kritiek

Toen de volgende dag bekend werd dat alle gijzelaars waren omgekomen, werden de Olympische Spelen niet afgelast, maar één dag stilgelegd en werd er een herdenkingsdienst gehouden.  ”The Games must go on”, besloot IOC-voorzitter Avery Brundage. Na de Spelen en het onderzoek dat naar het politieoptreden werd ingesteld, kwam er hevige kritiek los. Het bleek dat de Duitse politie onprofessioneel had gehandeld door vage orders aan de scherpschutters te geven en hen zonder helm of kogelvrij vest op pad te sturen. Ook werd duidelijk dat voor aanvang van de Spelen al vele dreigbrieven aan het adres van de Israëlische sporters, onder andere van de PLO, bij de politie binnengekomen waren. Deze waren echter allemaal genegeerd.

De gijzelnemers werden al in oktober 1972 vrijgelaten, nadat terroristen een Duits vliegtuig hadden gekaapt en hierom hadden geëist. Twee van de Palestijnse gijzelnemers werden na hun vrijlating waarschijnlijk gedood door de Mossad, als wraakactie voor de gedode Israëliërs. De derde gijzelnemer is hoogstwaarschijnlijk nog steeds in leven.

Dat er nu, veertig jaar na de tragedie, geen minuut stilte of andere herdenking voor de slachtoffers van het bloedbad wordt gehouden, is een teleurstelling voor velen. Nabestaanden van de slachtoffers vragen al jaren om een herdenking en het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) was hiervoor een petitie gestart. Tevergeefs, zo blijkt nu.

Bron: Geschiedenis 24.

Rubrieken: 

Partners: 

Landen: 

Tijdperken: 

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 1 juli 16:00 u. een abonnement. 

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 1 juli 16:00 u. een abonnement.

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 1 juli 16:00 u. een abonnement..

Ga mee op ontdekkingstocht naar archeologische vindplaatsen in binnen- en buitenland!

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 1 juli 16:00 u. een abonnement.

Lees het komende nummer van Geschiedenis Magazine. Neem vóór donderdag 1 juli 16:00 u. een abonnement.