Duitsers staan vast in de kou

Operatie Barbarossa: het falen van de Blitzkrieg

Op 22 juni 1941 begon Nazi-Duitsland met Operatie Barbarossa. Hitler besloot de Blitzkrieg toe te passen op het oostfront; met Operatie Barbarossa wilde hij door middel van een snelle en verrassende aanval binnen enkele weken de Sovjet-Unie tot overgave dwingen. De Duitse tactiek van snelle verovering had in West-Europa namelijk ook al tot grote successen geleid.

Hitler tegen het communisme

Hitler had een grote hekel aan het communisme en daarom aan de Sovjet-Unie. Daarnaast wilde hij meer Lebensraum creëren voor de Duitse bevolking en was hij van mening dat Polen en de Sovjet-Unie geschikte plaatsen voor de Duitsers waren om te wonen.

Keizer Frederik I en een kruistocht tegen de bolsjewieken

Hitler noemde de aanval op de Sovjet-Unie ‘operatie Barbarossa’. Hij verwees hierbij naar de Heilige Roomse keizer Frederik I ‘Barbarossa’, die in de twaalfde eeuw de leiding had over de Derde Kruistocht. Hitler zag de aanval op de Sovjet-Unie als een kruistocht tegen de bolsjewieken.

Barbarossa in theorie

Na Hitlers grote successen in West-Europa richtte hij nu zijn pijlen op de Sovjet-Unie. Met zijn aanval op Stalin verbrak Hitler het niet-aanvalsverdrag van 1939 tussen Duitsland en de Sovjet-Unie. Hitler wilde de Sovjet-Unie op dezelfde manier aanvallen als hij in Polen en de Lage Landen had gedaan: door middel van een snelle en verrassende aanval. Hij plande het begin van de aanval op 22 juni 1941. Vóór de winter aanbrak moest Stalin tot overgave gedwongen zijn.

Een snelle opmars

Omdat de Sovjet-Unie voor de winter veroverd moest zijn, hadden de legers dus maar enkele maanden de tijd om operatie Barbarossa tot een Duits succes te maken. In eerste instantie liep de aanval als gepland; de Duitsers wisten razendsnel op te rukken en bevonden zich al snel nabij Moskou.

Het Rode Leger in het nadeel

Het Rode Leger van Stalin ondervond grote militaire problemen. Het leger was onervaren, want Stalin had vele ervaren officieren naar de Goelags gestuurd. Daarnaast was het wapenmateriaal verouderd en was de communicatie tussen het leger en de luchtmacht zeer slecht. Dat het Sovjetleger vele malen groter was dan het Duitse leger gaf Stalin echter wel een groot voordeel.

Hitler laat Moskou heel

Hitler wilde geen energie verspillen aan de inname van Moskou en dirigeerde zijn leger naar de olievelden van de Kaukasus. Hoewel het Rode Leger bij verschillende slagen verpletterend verslagen werd, bleef Stalin gelvoen in de overwinning. Steeds opnieuw stuurde hij nieuwe legers naar het front om het land te blijven verdedigen tegen de Duitse opmars.

Effectieve tactiek

De tactiek van Stalin bleek effectief. Na enkele weken raakte de Duitse munitie en bevoorrading op. Vervolgens gebeurde wat Hitler had proberen te vermijden: de winter begon en de Sovjet-Unie was nog altijd niet veroverd. De winter hielp het Rode Leger; de enorme kou verzwakte de Duitsers zodanig dat zij niet meer tegen de Sovjetlegers bestand waren. De Duitsers waren te ver doorgedrongen in Rusland. Nu bemoeilijkte de vriestemepraturen de aanvoer van kleding, munitie, rantsoenen uit het achterland. Motorvoertuigen konden niet meer rijden omdat de benzine was bevroren. Salin had ondertussen wijselijk zijn oorlogsindustrieen achter het Oeralgebergte verplaatst. Operatie Barbarossa was - ondanks de succesvolle start - mislukt.

Operatie Barbarossa mislukt

Meer dan drie miljoen Duitse soldaten stonden aan de start van operatie Barbarossa, de aanval zou de geschiedenis in gaan als grootste militaire operatie ooit. Tijdens Operatie Barbarossa vielen er meer dan achthonderdduizend doden aan Duitse zijde. De nederlaag wordt gezien als beginpunt van de neergang van het Duitse leger in de Tweede Wereldoorlog; twee jaar later zouden de Duitsers opnieuw verpletterend verslagen worden bij de Slag om Stalingrad.    

Bronnen

duitslandinstituut.nl, 'Operatie Barbarossa'
stalingradbattle.nl, 'Barbarossa'
go2war2.nl, 'Operatie Barbarossa en de Duitse (...)'
historianet.nl, 'Operatie Barbarossa de allergrootste (...)'

 

Afbeelding

Bundesarchiv, Bild 101I-140-1236-01A / Plenik, Bruno / CC-BY-SA [CC BY-SA 3.0 de (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/deed.en)], via Wikimedia Commons

 

 

 

Meer weten

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!