Operatie Barbarossa.

Operatie Barbarossa: het falen van de Blitzkrieg

Op 22 juni 1941 begon Nazi-Duitsland met Operatie Barbarossa. Hitler besloot de Blitzkrieg toe te passen op het oostfront; met Operatie Barbarossa wilde hij door middel van een snelle en verrassende aanval binnen enkele weken de Sovjet-Unie tot overgave dwingen. De Duitse tactiek van snelle verovering had in West-Europa namelijk ook al tot grote successen geleid.

Hitler tegen het communisme

Hitler had een grote hekel aan het communisme en daarom aan de Sovjet-Unie. Daarnaast wilde hij meer Lebensraum creëren voor de Duitse bevolking en was hij van mening dat Polen en de Sovjet-Unie geschikte plaatsen voor de Duitsers waren om te wonen.

Keizer Frederik I en een kruistocht tegen de bolsjewieken

Hitler noemde de aanval op de Sovjet-Unie ‘operatie Barbarossa’. Hij verwees hierbij naar de Heilige Roomse keizer Frederik I ‘Barbarossa’, die in de twaalfde eeuw de leiding had over de Derde Kruistocht. Hitler zag de aanval op de Sovjet-Unie als een kruistocht tegen de bolsjewieken.

Barbarossa in theorie

Na Hitlers grote successen in West-Europa richtte hij nu zijn pijlen op de Sovjet-Unie. Met zijn aanval op Stalin verbrak Hitler het niet-aanvalsverdrag van 1939 tussen Duitsland en de Sovjet-Unie. Hitler wilde de Sovjet-Unie op dezelfde manier aanvallen als hij in Polen en de Lage Landen had gedaan: door middel van een snelle en verrassende aanval. Hij plande het begin van de aanval op 22 juni 1941. Vóór de winter aanbrak moest Stalin tot overgave gedwongen zijn.

Een snelle opmars

Omdat de Sovjet-Unie voor de winter veroverd moest zijn, hadden de legers dus maar enkele maanden de tijd om operatie Barbarossa tot een Duits succes te maken. In eerste instantie liep de aanval als gepland; de Duitsers wisten razendsnel op te rukken en bevonden zich al snel nabij Moskou.

Het Rode Leger in het nadeel

Het Rode Leger van Stalin ondervond grote problemen. Het leger was onervaren, want Stalin had veel ervaren officieren naar de Goelags gestuurd. Daarnaast was veel materiaal van de russen verouderd verouderd en was de communicatie tussen het leger en de luchtmacht zeer slecht. Dat het Sovjetleger vele malen groter was dan het Duitse leger, gaf Stalin echter wel een groot voordeel.

Hitler laat Moskou heel

Bij Moskou en Leningrad hielden de Russen echter stand. Hitler wilde niet te veel energie verspillen aan de inname van de steden. Hij omsingelde ze en dirigeerde de rest van zijn leger naar de olievelden van de Kaukasus. Hoewel het Rode Leger bij verschillende slagen verpletterend verslagen werd, bleef Stalin gelvoen in de overwinning. Zijn geloof werd gesteund door de enorme afmetingen van zijn land en de enorme hoeveelheid mensen die hij tot zijn beschikking had. Steeds opnieuw stuurde hij nieuwe legers naar het front om het land te blijven verdedigen tegen de Duitse opmars.

Effectieve tactiek

De tactiek van Stalin bleek effectief. Na enkele weken raakte de Duitse munitie en brandstof op. Vervolgens gebeurde wat Hitler had proberen te vermijden: de winter begon en de Sovjet-Unie was nog altijd niet veroverd. De winter hielp het Rode Leger. De Duitse voertuigen konden niet of nauwelijks vooruitkomen in de modder van de herfst en de sneeuw van de winter. Daardoor konden de Duitse soldaten ook nauwlijks bevoorraad worden. Zelfs winterkleding kwam vaak niet op tijd aan bij de soldaten. De enorme kou verzwakte de Duitsers zodanig dat zij niet meer tegen de Sovjetlegers bestand waren. De Duitsers waren te ver doorgedrongen in Rusland. Salin had ondertussen wijselijk zijn oorlogsindustrieen achter het Oeralgebergte verplaatst. Operatie Barbarossa was - ondanks de succesvolle start - mislukt.

Operatie Barbarossa mislukt

Meer dan drie miljoen Duitse soldaten stonden aan de start van operatie Barbarossa, de aanval zou de geschiedenis in gaan als grootste militaire operatie ooit. Maar ondanks dat, trokken de Russen aan het langste eind. De uiteindelijke nederlaag van het Duitse leger na Operatie Barbarossa wordt gezien als beginpunt van de neergang van het Duitse leger in de Tweede Wereldoorlog; twee jaar na de succesvolle start van de operatie werden de Duitsers  verpletterend verslagen worden bij de Slag om Stalingrad en de Slag bij Koersk.    Tijdens Operatie Barbarossa vielen er meer dan achthonderdduizend doden aan Duitse zijde. 

Bronnen

duitslandinstituut.nl, 'Operatie Barbarossa'
stalingradbattle.nl, 'Barbarossa'
go2war2.nl, 'Operatie Barbarossa en de Duitse (...)'
historianet.nl, 'Operatie Barbarossa de allergrootste (...)'

 

Afbeelding

Bundesarchiv, Bild 101I-140-1236-01A / Plenik, Bruno / CC-BY-SA [CC BY-SA 3.0 de (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/de/deed.en)], via Wikimedia Commons

 

 

 

Meer weten

En mis nooit meer de mooiste historische verhalen!

Neem nu een abonnement en krijg schitterende cadeau's!